Ustawa o rachunkowości — przegląd

Mapa najważniejszych przepisów Ustawy o rachunkowości z 29 września 1994 r. dla spółki z o.o. — księgi rachunkowe, polityka rachunkowości, zapis dwustronny, audit trail, waluty obce, sprawozdanie finansowe.

Ustawa o rachunkowości (dalej: UoR) z 29 września 1994 r. jest głównym aktem regulującym zasady prowadzenia ksiąg rachunkowych, sporządzania sprawozdań finansowych oraz badania i ogłaszania tych sprawozdań przez jednostki mające siedzibę w Polsce. Dla sp. z o.o. obowiązek prowadzenia pełnej księgowości wynika bezpośrednio z UoR, art. 2 ust. 1 — nie zależy od progu przychodów ani wielkości spółki.

Informacje mają charakter edukacyjny

Dokumentacja nie zastępuje porady doradcy podatkowego ani biegłego rewidenta. W sprawach szczegółowych skontaktuj się ze specjalistą. Jak weryfikujemy dokumentację ↗

Struktura ustawy

Ustawa dzieli się na 9 rozdziałów i 6 załączników:

Rozdział	Zakres	Kluczowe artykuły
1	Przepisy ogólne	1–8
2	Prowadzenie ksiąg rachunkowych	9–25
3	Inwentaryzacja	26–27
4	Wycena aktywów i pasywów, ustalanie wyniku finansowego	28–44
5	Sprawozdania finansowe jednostki	45–54
6	Skonsolidowane sprawozdania finansowe grup kapitałowych	55–63d
7	Badanie, składanie do właściwego rejestru sądowego, udostępnianie i ogłaszanie sprawozdań	64–70
8	Ochrona danych	71–76
9	Odpowiedzialność karna	77–79

Załącznik	Zakres
1	Pełny zakres SF dla jednostek innych niż banki/ubezpieczenia
2	SF banków
3	SF zakładów ubezpieczeń i reasekuracji
4	Uproszczone SF jednostki mikro
5	Uproszczone SF jednostki małej
6	SF jednostek NGO (działalność pożytku publicznego)

Typowa sp. z o.o. stosuje Załącznik 1 (domyślnie) lub Załącznik 5 (jeśli spełnia progi jednostki małej, UoR, art. 3 ust. 1 pkt 1b).

Co dokumentujemy w tej sekcji

Ta sekcja zawiera artykuł-po-artykule opisy tych przepisów UoR, które Numify realizuje w kodzie lub od których zależy codzienna praca użytkownika. Pozostałe przepisy (np. skonsolidowane SF, badanie przez biegłego rewidenta) nie są objęte dokumentacją — dotyczą scenariuszy poza zakresem Numify.

Art. 10 — Plan kont i polityka rachunkowości

Dokumentacja opisująca przyjęte zasady rachunkowości, zakładowy plan kont, wykaz zbiorów danych, opis systemu informatycznego.

Art. 14 — Dziennik

Chronologiczne ujęcie zdarzeń, kolejna numeracja zapisów, ciągłość obrotów, automatyczny numer pozycji przy prowadzeniu ksiąg komputerem.

Art. 15 — Księga główna

Zapis systematyczny na kontach syntetycznych, zasada podwójnego zapisu, kolejność chronologiczna.

Art. 16–17 — Księgi pomocnicze

Konta analityczne uszczegółowiające księgę główną — kontrahenci, środki trwałe, rozrachunki z pracownikami, operacje sprzedaży i zakupu.

Art. 18 — Zestawienie obrotów i sald

Miesięczne zestawienie obrotów i sald, zgodność z obrotami dziennika, zestawienie sald kont ksiąg pomocniczych na dzień zamknięcia.

Art. 25 — Poprawianie błędów (audit trail)

Zakaz usuwania zapisów, korekta wyłącznie przez storno (zapisy dodatnie lub ujemne) przy prowadzeniu ksiąg komputerem.

Art. 30 — Kursy walut obcych

Średni kurs NBP z dnia poprzedzającego operację, dzień bilansowy, różnice kursowe jako przychody/koszty finansowe.

Załącznik 1 — Pełna struktura SF

Bilans (aktywa A–E, pasywa A–D), rachunek zysków i strat (wariant kalkulacyjny albo porównawczy), informacja dodatkowa.

Załącznik 5 — Jednostka mała

Progi 33 mln / 66 mln / 50 osób, uproszczona struktura bilansu i RZiS, dostępne uproszczenia ewidencyjne.

Co nie jest w zakresie tej sekcji

Inwentaryzacja (art. 26–27) — obsługiwana tylko częściowo w Numify (subsidiary ledger dla środków trwałych). Dokumentacja procedur inwentaryzacyjnych — poza zakresem.
Skonsolidowane sprawozdania grup kapitałowych (art. 55–63d) — Numify jest projektowany pod pojedynczą jednostkę, nie pod grupę.
Badanie przez biegłego rewidenta (art. 64–70) — obowiązek badania dotyczy jednostek przekraczających określone progi; proces badania jest poza systemem.
MSR/MSSF — Numify wspiera jedynie polski plan kont na podstawie UoR; jednostki stosujące MSR mają odmienną strukturę ksiąg.

Terminologia aktu prawnego

Niektóre pojęcia UoR nie tłumaczą się bezpośrednio na terminy angielskie — tabela pomocnicza (pełny słownik: Słownik pojęć):

Polski termin	Angielski odpowiednik	Uwaga
Księga główna	General ledger	Konta syntetyczne
Księgi pomocnicze	Subsidiary ledgers	Analityka
Dziennik	Journal	Zapis chronologiczny
ZOiS	Trial balance	Synteza księgi głównej
Polityka rachunkowości	Accounting policy	Dokument wewnętrzny

Źródło tekstu ustawy

Tekst jednolity obowiązuje na podstawie Dz.U. 2023 poz. 120, z późniejszymi zmianami. Cytowania w tej sekcji odsyłają do ISAP — karta aktu przez komponent <LegalRef>.

Historia zmian podstawy prawnej

2026-04-16Phase 3a
Pierwsza wersja sekcji artykuł-po-artykule. Struktura oparta na aktualnym tekście jednolitym UoR (Dz.U. 2023 poz. 120), z uwzględnieniem nowelizacji Dz.U. 2024 poz. 1863 zmieniającej definicje wielkości jednostek (art. 3 ust. 1 pkt 1a–1e).