Środki trwałe

Środki trwałe (ŚT) to rzeczowe aktywa trwałe spółki o okresie użytkowania dłuższym niż rok (UoR, art. 3 ust. 1 pkt 15). Numify prowadzi ewidencję każdego składnika, generuje miesięczny plan amortyzacji, księguje odpisy w dzienniku i składa dane do JPK_ST_KR.

Co jest, a co nie jest środkiem trwałym

Zgodnie z UoR, art. 3 ust. 1 (pkt 15) ŚT to rzeczowe aktywa trwałe kompletne, zdatne do użytku i przeznaczone na potrzeby jednostki, o przewidywanym okresie użyteczności dłuższym niż rok:

• nieruchomości (grunty, prawo użytkowania wieczystego, budynki, lokale, spółdzielcze prawo do lokalu),
• maszyny, urządzenia, środki transportu,
• ulepszenia w obcych środkach trwałych,
• inwentarz żywy.

Nie są ŚT: materiały i towary (zespół 3), wartości niematerialne i prawne (licencje, know-how — zespół 0 ale osobny rejestr), inwestycje (nieruchomości posiadane dla zysku, nieużywane przez spółkę).

Dwa reżimy: bilansowy i podatkowy

Dla ŚT istnieją dwa odrębne reżimy amortyzacji, które w Numify prowadzi się równolegle:

W praktyce większość spółek z o.o. stosuje stawki podatkowe również dla celów bilansowych — UoR, art. 32 ust. 7 dopuszcza to dla jednostek mikro i małych. Dla większych jednostek reżimy mogą się różnić i wymagają osobnej ewidencji różnic.

Numify prowadzi jedną ewidencję z metodą i stawką wspólną dla obu reżimów. Jeśli spółka potrzebuje rozdzielonej amortyzacji, obecnie wymaga to ręcznego prowadzenia drugiej tabeli poza systemem.

Klasyfikacja Środków Trwałych (KŚT)

Każdy ŚT otrzymuje kod z Klasyfikacji Środków Trwałych (KŚT) — klasyfikacja GUS z rozporządzenia Rady Ministrów z 3 października 2016 r. (Dz.U. 2016 poz. 1864). Kod KŚT determinuje stawkę amortyzacji podatkowej (Wykaz stawek jest załącznikiem do ustawy o CIT) i jest wymagany w JPK_ST_KR.

Typowe kody:

Numify nie waliduje kodu KŚT — pole classificationCode jest dowolnym tekstem. Odpowiedzialność za prawidłowy kod leży po stronie użytkownika.

Metody amortyzacji

Numify wspiera trzy metody (DepreciationMethod):

1. Liniowa (linear)

Równe miesięczne odpisy przez cały okres amortyzacji:

odpis miesięczny = (wartość początkowa × stawka roczna) / 12

Standardowa metoda, zgodna z UoR, art. 32 ust. 1 (systematyczne, planowe rozłożenie) i domyślna w Wykazie stawek CIT.

2. Degresywna (degressive)

Odpis liczony od wartości netto (wartość początkowa – dotychczasowe umorzenie), ze współczynnikiem ≤ 2,0 (Ustawa o CIT, art. 16i ust. 2). W miesiącu, w którym odpis degresywny zrównałby się lub spadł poniżej odpisu liniowego, metoda przełącza się na liniową — zgodnie z art. 16k ust. 1 CIT (odwołanie w tekście; artykuł nie jest osobno cytowany).

Dostępna dla maszyn i urządzeń z grup 3–6 i 8 KŚT oraz środków transportu (z wyjątkiem samochodów osobowych).

3. Jednorazowa (one_time)

Cały odpis w miesiącu oddania do używania. Zastosowanie:

• ŚT o niskiej wartości — ≤ 10 000 zł (Ustawa o CIT, art. 16d ust. 1 — brak konieczności amortyzacji; Ustawa o CIT, art. 16f ust. 3 — wybór między jednorazowym a planowym).
• Uproszczenia zbiorcze dla jednostki mikro/małej (UoR, art. 32 ust. 6).
• Jednorazowa amortyzacja podatkowa dla małych podatników i rozpoczynających działalność — art. 16k ust. 7 CIT, do równowartości 50 000 euro rocznie (odwołanie; nie cytowane osobno).

Tworzenie ŚT

Formularz „Nowy ŚT" wymaga:

Numify nie oblicza automatycznie wartości początkowej z faktury — podajesz ją ręcznie. Uwzględnij koszty transportu, montażu, cła i innych kosztów bezpośrednio związanych z przygotowaniem do używania (UoR, art. 31 ust. 1).

Plan amortyzacji

Funkcja getDepreciationSchedule(assetId) zwraca pełen plan — miesiąc po miesiącu, od daty rozpoczęcia amortyzacji do miesiąca, w którym wartość odpisów zrówna się z wartością początkową. Dla metody one_time plan ma jedną pozycję.

Obliczanie pojedynczego miesiąca: calculateMonthlyDepreciation({ valueGrosze, rate, method, ... }).

Księgowanie odpisów miesięcznych

generateMonthlyDepreciation(companyId, year, month) tworzy zapis zbiorczy w dzienniku:

• Wn 400 (Amortyzacja, zespół 4) — suma odpisów miesiąca
• Ma 070 (Umorzenie środków trwałych, zespół 0) — ta sama suma

Funkcja jest idempotentna — wywołanie dla miesiąca, w którym odpis już zaksięgowano, nie utworzy duplikatu.

Pokrycie testowe: src/lib/services/fixed-assets.ts ma 9-testowy pakiet fixed-assets.test.ts weryfikujący wszystkie trzy metody, idempotencję, przełączenie degresywna → liniowa i obsługę brzegów (rozpoczęcie w trakcie miesiąca, pełne umorzenie).

Likwidacja i zbycie

disposeFixedAsset(assetId, { date, disposalType }) zmienia status ŚT na disposed i księguje w dzienniku:

• sprzedaż — wyksięgowanie wartości netto na pozostałe koszty operacyjne, przychód ze sprzedaży na 700 (z VAT jeśli dotyczy),
• likwidacja — wartość netto w pozostałe koszty operacyjne (dokument LT).

Szczegółowe księgowania zależą od stanu umorzenia na moment zbycia; Numify składa zapis automatycznie na podstawie bieżącej wartości z planu amortyzacji.

Po zbyciu ŚT nie jest usuwany — pozostaje w ewidencji ze statusem disposed (zakaz usuwania, UoR, art. 25 ust. 1).

JPK_ST_KR

src/lib/services/jpk-st-kr-generator.ts składa plik JPK_ST_KR — ewidencję środków trwałych wymaganą od 2026 r. Struktura obejmuje wartość początkową, stawkę, metodę, datę przyjęcia, KŚT, dotychczasowe umorzenie i datę zbycia (jeśli dotyczy).

Generowanie pliku jest częścią eksportów JPK — dokumentacja eksportów jest zaplanowana jako osobna strona.

Widok /fixed-assets

• Lista — tabela wszystkich ŚT z kolumnami KŚT, wartość początkowa, metoda, stawka, umorzenie narastająco, status.
• Licznik „aktywnych" — ŚT w statusie active.
• „+ Nowy ŚT" — formularz opisany wyżej.
• Detale ŚT — pełen plan amortyzacji, historia odpisów, przycisk zbycia.
• „Generuj amortyzację miesiąca" — uruchamia generateMonthlyDepreciation dla wybranego roku i miesiąca.

Powiązania

• Bilans otwarcia — ŚT przenoszone z innego systemu wymagają dwóch pozycji BO (010 wartość brutto + 070 umorzenie) plus wpisu w rejestrze ŚT.
• Polityka rachunkowości — metody i stawki ustalone dla spółki są elementem polityki.
• Dziennik — odpisy miesięczne i zbycie trafiają tutaj jako zapisy z source = 'fixed_assets'.
• Bilans — wartość netto ŚT (A.II.1) = saldo 010 – saldo 070.
• RZiS — amortyzacja z 400 jako koszt rodzajowy.