Bilans otwarcia

Bilans otwarcia (BO) to zapis księgowy wprowadzający salda początkowe kont — na dzień rozpoczęcia działalności lub pierwszy dzień nowego roku obrotowego. W Numify jest to jeden zapis w dzienniku z source = 'opening_balance', podlegający tym samym regułom co zwykły zapis (podwójny zapis, zakaz usuwania).

Kiedy używać

Trzy typowe scenariusze:

1. Start nowej spółki w Numify — spółka istniała wcześniej, ma już aktywa (kapitał zakładowy na rachunku, wyposażenie). BO na dzień pierwszego zapisu.
2. Migracja z innego systemu — spółka była księgowana w wFirma / księgowej zewnętrznej. BO to salda kont przeniesione na konkretny dzień (UoR, art. 12 ust. 1).
3. Początek nowego roku obrotowego — BO na 1 stycznia to salda końcowe poprzedniego roku (UoR, art. 5 ust. 1 — ciągłość). W Numify generuje się je poprzez zamknięcie roku, nie ręcznie.

Ta strona dotyczy scenariuszy 1 i 2.

Zasada — Aktywa = Pasywa + Kapitał

Każdy BO musi spełniać równanie bilansowe:

Aktywa = Pasywa + Kapitał

Numify sprawdza to na dwóch poziomach:

1. Równanie bilansowe — validateOpeningBalance w warstwie aplikacji: suma sald kont typu asset = suma kont liability + suma kont equity.
2. Podwójny zapis w dzienniku — validateJournalBalance: suma Wn = suma Ma w utworzonym zapisie (UoR, art. 15 ust. 1).

Przy niebilansowym wprowadzeniu zapis nie zostanie utworzony — ekran pokaże czerwony badge „niezbilansowany" i przycisk zapisu pozostanie zablokowany.

Przypisanie strony Wn / Ma

Użytkownik wprowadza saldo każdego konta (liczba dodatnia = normalne saldo dla typu konta). Numify automatycznie kieruje je na właściwą stronę zapisu:

Konta typu revenue / expense w BO pojawiają się wyjątkowo — tylko przy migracji w trakcie roku, gdy przenosi się narastające saldo kont wynikowych. Normalnie rok zaczyna się z zerowymi saldami kont zespołu 4 i 7.

Idempotencja — jeden BO na rok

Przed utworzeniem BO Numify sprawdza hasOpeningBalance(companyId, fiscalYear):

• Jeśli istnieje już zapis z source = 'opening_balance' i fiscalYear = YYYY, próba utworzenia drugiego BO rzuci wyjątek Opening balance already exists for fiscal year YYYY.
• Korekta istniejącego BO nie odbywa się przez ponowne wprowadzenie — wymaga storna (zapis odwrotny) i ewentualnie kolejnego zapisu z prawidłowymi kwotami (zakaz usuwania, UoR, art. 25 ust. 1).

Ekran /opening-balance pokazuje istniejący BO (jeśli jest) w trybie tylko do odczytu — wraz z datą, liczbą pozycji i sumami.

Integracja z okresami fiskalnymi

Przed utworzeniem BO serwis wywołuje:

• ensurePeriodOpen(companyId, year, month) — sprawdza, że okres nie jest closed / locked,
• getOrCreatePeriod(companyId, year, month) — tworzy okres pierwszego miesiąca, jeśli go brak.

Oznacza to, że BO wymaga otwartego okresu w miesiącu zapisu. Patrz fiscal-periods.

Workflow — migracja z innego systemu

Rekomendowany proces:

1. Wybierz dzień graniczny — np. 1 stycznia nowego roku obrotowego albo dzień rozpoczęcia pracy w Numify.
2. Pobierz z poprzedniego systemu zestawienie obrotów i sald na ten dzień (zestawienie musi być zbilansowane — wykonaj w starym systemie własną walidację).
3. Rozwiń analitykę — dla 201 / 202 wprowadzaj salda per kontrahent (subkonto), nie tylko saldo syntetyczne. Inaczej księga główna się zgadza, ale nie będzie zgodna z rejestrem kontrahentów.
4. Sprawdź 220 (rozrachunki publicznoprawne) — saldo z urzędu skarbowego (VAT do zapłaty / zwrot, CIT, PIT-4R) i z ZUS.
5. Wprowadź BO w Numify — pozycja po pozycji. Live sumy Aktywa / Pasywa+Kapitał pozwalają od razu zauważyć niezbilansowanie.
6. Zapisz — Numify utworzy jeden zapis „Bilans otwarcia YYYY" w dzienniku.
7. Zweryfikuj — otwórz trial-balance i porównaj z zestawieniem ze starego systemu.

Typowe pułapki

• Salda walutowe — pamiętaj o przeliczeniu na PLN po kursie średnim NBP z dnia BO. Numify w BO przyjmuje kwoty w groszach PLN; analityka walutowa (kwota + waluta) wymaga osobnego wpisu w księdze pomocniczej rachunku bankowego.
• Środki trwałe bez umorzenia — jeśli wprowadzasz 010 ze stanem 50 000 zł, a umorzenie dotąd wyniosło 20 000 zł, potrzebujesz dwóch pozycji: 010 po stronie Wn (wartość początkowa brutto) i 070 po stronie Ma (umorzenie). Patrz fixed-assets.
• Kapitał własny jako różnica — nie traktuj kapitału jako „resztki" do zbilansowania. Wprowadź rzeczywiste salda 800 (kapitał podstawowy) i 820 (wynik z lat ubiegłych), a następnie zweryfikuj, że BO rzeczywiście się zgadza. Rozjazd to sygnał błędu w danych źródłowych, nie do wyrównania ręcznie.
• Brak aktywnych kont — jeśli konto jest nieaktywne (chart-of-accounts), nie pojawi się w podpowiedziach. Aktywuj je przed wprowadzeniem BO.

Co po zapisie

• BO jest zwykłym zapisem w dzienniku z source = 'opening_balance' — ma numer, datę, pozycje.
• Salda trafiają do księgi głównej i zestawienia obrotów i sald.
• Wpływa na bilans jako stan początkowy; nie wpływa na RZiS (chyba że — wyjątkowo — BO zawierał konta wynikowe z migracji w trakcie roku).
• Z BO można generować pozycje środków trwałych i rozrachunków — każda pozycja analityczna powinna mieć odpowiednik w rejestrze operacyjnym (nie wystarczy saldo syntetyczne).

Powiązania

• Plan kont — BO używa wyłącznie aktywnych kont spółki.
• Okresy fiskalne — BO wymaga otwartego okresu na dzień zapisu.
• Dziennik — BO to zapis z source = 'opening_balance'.
• Środki trwałe — po BO uzupełnij ewidencję ŚT (ten sam saldo na 010 musi mieć odpowiedniki w rejestrze).