JPK_KR_PD — księgi rachunkowe w strukturze JPK

JPK_KR_PD (Jednolity Plik Kontrolny — Księgi Rachunkowe z Danymi Podatkowymi) to nowy obowiązek dla podatników CIT: przekazywanie prowadzonych ksiąg rachunkowych w strukturze XML wraz ze znacznikami podatkowymi. Obowiązek wynika z Ustawa o CIT, art. 9 ust. 1c i Rozporządzenia MF z 16 sierpnia 2024 r.

Typowa sp. z o.o. (rozliczająca VAT miesięcznie) składa pierwszy plik za rok 2026 — w terminie CIT-8, czyli do 31 marca 2027.

Podstawa prawna — art. 9 ust. 1c

Ustawa o CIT, art. 9 ust. 1c:

Podatnicy prowadzący księgi rachunkowe są obowiązani prowadzić te księgi przy użyciu programów komputerowych oraz przesyłać właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego te księgi po zakończeniu roku podatkowego, w terminie do dnia upływu terminu złożenia zeznania, o którym mowa w art. 27 ust. 1 (…), za pomocą środków komunikacji elektronicznej, w postaci elektronicznej odpowiadającej strukturze logicznej, o której mowa w art. 193a § 2 Ordynacji podatkowej (…).

Struktura logiczna publikowana jest na stronach MF w ramach schem XSD — aktualna dla 2026 r. to JPK_KR_PD(1) (namespace http://jpk.mf.gov.pl/wzor/2024/08/16/08161/).

Zakres obowiązku — kto i kiedy

Zwolnienia podmiotowe (art. 9 ust. 1d)

Obowiązek nie dotyczy:

1. Podatników zwolnionych podmiotowo (Ustawa o CIT, art. 6 ust. 1) — z wyjątkiem fundacji rodzinnych.
2. Podatników składających CIT-8 w postaci papierowej (Ustawa o CIT, art. 27a) — wąski katalog.
3. Prowadzących uproszczoną ewidencję przychodów i kosztów (nie dotyczy sp. z o.o. — spółki handlowe muszą prowadzić pełne księgi).

Rozporządzenie zwalniające — Dz.U. 2024 poz. 1861

Rozporządzenie MF z 13.12.2024 wyłącza z obowiązku przesyłania dwa elementy księgi — struktury ZOiS (Zestawienie Obrotów i Sald) oraz Dziennik — dla podatników, którzy spełniają szczegółowe warunki (np. pierwsze lata obowiązku). W praktyce dla sp. z o.o. w 2026/2027 — podstawowy zakres przesłania obejmuje pełen JPK_KR_PD (łącznie z ZOiS i KontoZapis).

Kalendarz wdrożenia

Rozporządzenie MF z 16 sierpnia 2024 r. (Dz.U. 2024 poz. 1314) wprowadza obowiązek etapami — daty pierwszej deklaracji zależą od kadencji rozliczania VAT:

Dla typowej sp. z o.o. rozliczającej VAT miesięcznie pierwsze złożenie to 31.03.2027 r. za FY 2026. Nie jest prawdą, że „wszyscy od 2026" — pierwsza deklaracja zależy od harmonogramu w rozporządzeniu i od grupy podatnika.

Nowelizacja Dz.U. 2025 poz. 1828

Rozporządzenie MF z 15.12.2025 zmieniające rozporządzenie wyjściowe, wchodzi w życie 1 stycznia 2026 r.. Zmiany techniczne dotyczą głównie zakresu obowiązku i dat — treść jest w planie weryfikowana w pierwszej połowie 2026 r. Szczegóły: ISAP — karta aktu.

Struktura JPK_KR_PD — cztery sekcje

Oraz dwa „bloki kontrolne":

• DziennikCtrl — liczba wierszy i suma kwot operacji w Dzienniku.
• KontoZapisCtrl — liczba wierszy KontoZapis i sumy Wn/Ma.

Znaczniki podatkowe — KodZapisuKR i OpisZapisuKR

Dwa pola XML w elemencie KontoZapis realizują najważniejszy element rozporządzenia — powiązanie zapisu księgowego z jego klasyfikacją podatkową.

KodZapisuKR — znacznik konta (jpkPdMarker)

Wynika z planu kont — każdemu kontu syntetycznemu przypisuje się znacznik JPK z listy rozporządzenia (np. AKT_A_II dla środków trwałych, KUP_RZS_B_V dla wynagrodzeń, NKUP_RZS_J dla podatku dochodowego). Znacznik jednoznacznie łączy konto z pozycją bilansową (AKT/PAS) lub z pozycją RZiS (RZS_*) oraz z klasyfikacją podatkową (KUP / NKUP / PRZYCHOD_POD / PRZYCHOD_NPOD / NEUTRALNE).

Pełna lista znaczników w Numify jest w chart_accounts.jpkPdMarker — zobacz domyślny plan kont w seed-accounts.ts.

OpisZapisuKR — klasyfikacja podatkowa per zapis

Pozwala na nadpisanie domyślnej klasyfikacji konta dla konkretnego zapisu. W schema enum taxClassification:

Przykład: konto 402 — Usługi obce ma domyślny znacznik KUP_RZS_B_III. Jeżeli jeden konkretny wpis jest NKUP (np. reprezentacja art. 16 ust. 1 pkt 28), na linii zapisu ustawia się taxClassification = NKUP — w JPK_KR_PD zostanie przekazane jako <OpisZapisuKR>NKUP</OpisZapisuKR> przy zachowaniu znacznika konta KUP_RZS_B_III w <KodZapisuKR>. Organ podatkowy widzi: konto normalnie kosztowe, ale ten konkretny dekret — NKUP.

Logika wyznaczania OpisZapisuKR

Implementacja w generateJpkKrPdXml:

1. Jeżeli journal_lines.taxClassification jest ustawione → użyj tego.
2. W przeciwnym razie — deriveTaxClassification(account, isTaxDeductible):
   • Konto typu expense + isTaxDeductible = true → KUP.
   • Konto typu expense + isTaxDeductible = false → NKUP.
   • Konto typu revenue → PRZYCHOD_POD (o ile brak odrębnego flagi).
   • Pozostałe konta (asset, liability, equity) → NEUTRALNE.

Użytkownik widzi i edytuje flagę isTaxDeductible oraz opcjonalnie taxClassification na poziomie dekretu. Domyślne wartości są zgodne z chart_accounts.jpkPdMarker.

Dane kontrahenta — NIPKontrahenta

Dla każdego zapisu może być dołączony NIP kontrahenta — jeżeli pole journal_lines.contractorId wskazuje na pozycję w contractors. Numify automatycznie pobiera contractors.taxId i wstawia do pola XML. Brak NIP-u nie blokuje generacji — pole jest opcjonalne dla operacji, które nie mają kontrahenta (np. przeksięgowania wewnętrzne, odpisy amortyzacyjne, korekty).

Wymagania dotyczące danych firmy

generateJpkKrPdXml wymusza walidację przed generacją:

1. NIP — companies.taxId jest obowiązkowy.
2. Kod urzędu skarbowego — companies.taxOfficeCode musi być 4-cyfrowym kodem TKodUS (enumeracja ministerstwa — pełna lista ~400 kodów w schemach JPK). Walidacja wyrażeniem regularnym /^\d{4}$/.
3. Email — przekazywany jako parametr funkcji; wymagany przez schemę.

Brak któregokolwiek → Error: Missing or invalid tax office code (lub odpowiednio NIP).

Walidacja i złożenie

Numify generuje plik XML — nie podpisuje go i nie przesyła bezpośrednio do KAS. Workflow użytkownika:

1. generateJpkKrPdXml({ companyId, fiscalYear, purpose: 1, email }) → string XML.
2. Pobranie pliku (UI dostępne z poziomu strony „Rozliczenie roku").
3. Walidacja XSD — zalecane offline przed złożeniem (np. Notepad++ z wtyczką XML, lub walidator MF).
4. Podpisanie kwalifikowanym podpisem elektronicznym lub profilem zaufanym (e-Urząd Skarbowy).
5. Przesłanie — przez dedykowaną bramkę JPK ministerstwa finansów lub zewnętrzne narzędzie (e-mikrofirma, programy księgowe).

Pole <CelZlozenia>:

• 1 — pierwotne złożenie (domyślne w Numify).
• 2 — korekta (można wygenerować ponownie, parametr purpose: 2).

Ograniczenia generatora

Znane ograniczenia generateJpkKrPdXml aktualnej wersji:

1. Ręczne przełączenie trybu korekty — użytkownik musi sam zdecydować, że generuje korektę (purpose: 2). System nie ma rejestru wcześniejszych złożeń.
2. Brak walidacji przeciwko XSD — generator konstruuje XML zgodnie ze schemą, ale nie waliduje wyniku wobec pliku XSD ministerstwa. Zalecane zewnętrzne narzędzie walidacji przed złożeniem.
3. Księgi pomocnicze (subsidiary ledgers) — generator nie emituje odrębnych struktur analitycznych (KsiegaGlowna + kartoteki subkont). Działa na poziomie syntetyki + analityki kontrahentów.
4. Złożenie elektroniczne — poza zakresem Numify; integracja z bramką MF jest planowana w kolejnych etapach.

Typowe błędy

• Przekazanie JPK_KR_PD za zbyt wczesny rok. Typowa sp. z o.o. rozliczająca VAT miesięcznie nie składa JPK_KR_PD za FY 2025 — pierwsze obowiązkowe to FY 2026.
• Brak wypełnionego kodu urzędu (taxOfficeCode). Plik nie wygeneruje się bez czterocyfrowego kodu z TKodUS.
• Niezgodność KodZapisuKR między ZOiS a KontoZapis dla tego samego konta. Znacznik konta w obu sekcjach musi być identyczny. Numify zapewnia zgodność przez wspólne źródło (chart_accounts.jpkPdMarker).
• Błędne sumowania kontrolne. Wartości DziennikCtrl i KontoZapisCtrl muszą zgadzać się z faktycznymi sumami — generator Numify zlicza automatycznie. Przy ręcznym edytowaniu pliku łatwo złamać spójność.
• Stosowanie poprzedniej wersji schemy. Schemat JPK_KR_PD(1) używa namespace http://jpk.mf.gov.pl/wzor/2024/08/16/08161/. Nowelizacja z 2025 r. (Dz.U. 2025 poz. 1828) może wprowadzić nową wersję — sprawdź aktualny namespace w schematach MF.

Powiązane sekcje

• JPK_ST_KR — osobna struktura dla ewidencji środków trwałych.
• CIT-8 — JPK_KR_PD składany wraz z zeznaniem rocznym.
• KUP / NKUP — klasyfikacja podatkowa zapisu przekłada się na OpisZapisuKR.
• Art. 18 UoR — Trial Balance — sekcja ZOiS w JPK_KR_PD = zestawienie obrotów i sald zgodne z art. 18 UoR.

Historia zmian podstawy prawnej

1. 2026-04-16Phase 3c

   Pierwsza wersja — oparta na Rozporządzeniu MF z 16.08.2024 (Dz.U. 2024 poz. 1314) i nowelizacji Dz.U. 2025 poz. 1828. Obowiązek wprowadzony przez art. 9 ust. 1c ustawy o CIT (Dz.U. 2025 poz. 278).