Stawki CIT — 9 % i 19 % (art. 19)

Podatek dochodowy od osób prawnych ma w 2026 r. w praktyce dwie stawki: podstawową 19 % i obniżoną 9 %. Obniżona stawka jest zarezerwowana dla nowych i małych firm — zależy jednocześnie od dwóch różnych progów (nie od jednego).

Stawka podstawowa — 19 %

Ustawa o CIT, art. 19 ust. 1 pkt 1 ustala stawkę 19 % podstawy opodatkowania. Jest to stawka domyślna dla każdej sp. z o.o. — obowiązuje zawsze, chyba że spółka spełnia jednocześnie warunki art. 19 ust. 1 pkt 2 i ust. 1d.

Dla typowej sp. z o.o. (właścicielskiej, usługowej, o przychodach powyżej kilku mln PLN) aktualną stawką jest 19 %.

Stawka obniżona — 9 %

Ustawa o CIT, art. 19 ust. 1 pkt 2 pozwala na stawkę 9 % podstawy opodatkowania — wyłącznie od przychodów innych niż z zysków kapitałowych, o ile spełnione są dwa niezależne warunki:

Warunek 1 — próg przychodów bieżącego roku (art. 19 ust. 1 pkt 2)

Przychody osiągnięte w danym roku podatkowym nie mogą przekroczyć równowartości 2 000 000 EUR. Kurs przeliczenia:

• Średni kurs EUR NBP na pierwszy dzień roboczy roku podatkowego (nie października poprzedniego roku!).
• Zaokrąglenie do 1 000 zł.
• Jeśli rok podatkowy był krótszy/dłuższy niż 12 miesięcy — proporcjonalnie (iloczyn 1/12 × liczba pełnych miesięcy).

Warunek 2 — status małego podatnika (art. 19 ust. 1d → art. 4a pkt 10)

Równolegle podatnik musi być „małym podatnikiem" w rozumieniu Ustawa o CIT, art. 4a pkt 10:

Wartość przychodu ze sprzedaży (wraz z kwotą należnego VAT) nie przekroczyła w poprzednim roku podatkowym równowartości 2 000 000 EUR.

Tu kurs to średni EUR NBP na pierwszy dzień roboczy października roku poprzedzającego rok podatkowy, również z zaokrągleniem do 1 000 zł.

Dwa progi — jedna nazwa, różne przeliczenia

To najczęstsze źródło pomyłek:

Oba warunki muszą być spełnione równocześnie. Jeżeli przychód bieżącego roku przekroczy limit art. 19 ust. 1 pkt 2, od kolejnego miesiąca lub kwartału (w zależności od trybu zaliczkowego) podatnik przechodzi na stawkę 19 % (Ustawa o CIT, art. 25 ust. 1g).

Wyłączenia ze stawki 9 %

Ustawa o CIT, art. 19 ust. 1a odbiera prawo do stawki 9 % w roku utworzenia i roku bezpośrednio po nim następującym dla:

1. Spółek powstałych z przekształcenia, połączenia lub podziału (z wyjątkiem przekształcenia spółki w inną spółkę).
2. Spółek powstałych z przekształcenia przedsiębiorcy-osoby fizycznej lub spółki niebędącej osobą prawną.
3. Spółek, do których wniesiono przedsiębiorstwo lub jego zorganizowaną część o wartości ≥ 10 000 EUR (kurs na 1. dzień roboczy października roku poprzedzającego rok wniesienia).
4. Spółek, do których wniesiono składniki z likwidacji innych podatników, jeżeli wnoszący posiadał udziały tych likwidowanych.

Ustawa o CIT, art. 19 ust. 1c rozszerza wyłączenie na:

1. Spółkę dzieloną — w roku podziału i roku po nim.
2. Podatnika, który wniósł wkład do innego podmiotu w postaci przedsiębiorstwa / ZCP / składników o wartości ≥ 10 000 EUR — w roku wniesienia i roku po nim.

Dodatkowo Ustawa o CIT, art. 19 ust. 1b w całości wyklucza podatkowe grupy kapitałowe i fundacje rodzinne z prawa do stawki 9 %.

Podatnicy rozpoczynający działalność

Zgodnie z Ustawa o CIT, art. 19 ust. 1e warunek posiadania statusu małego podatnika (art. 19 ust. 1d) nie dotyczy podatników rozpoczynających działalność w roku rozpoczęcia tej działalności — z zastrzeżeniem wyłączeń z art. 19 ust. 1a i 1c. Nowa sp. z o.o. od 0 zł może więc skorzystać ze stawki 9 %, o ile nie powstała przez przekształcenie / wniesienie przedsiębiorstwa.

Stawki specjalne — poza zakresem typowej sp. z o.o.

Dla porządku: art. 19 ust. 1 wymienia jeszcze stawki dla banków i instytucji finansowych (23 %, art. 19 ust. 1 pkt 3) oraz banków spółdzielczych i SKOK (21 %, pkt 4). Typowej sp. z o.o. nie dotyczą — Numify nie implementuje tych stawek.

Istnieją też odrębne formy opodatkowania CIT, do których nie stosuje się art. 19 w standardowej postaci:

Wybór stawki w Numify

Pole cit_rate na tabeli companies (enum citRate) przyjmuje trzy wartości:

• standard_19 — domyślna, stawka 19 %.
• small_9 — stawka 9 % dla spółek spełniających oba warunki z art. 19.
• estonian — estoński CIT (zastrzeżony, funkcja nie jest w pełni zaimplementowana).

Wybór stawki odbywa się w ustawieniach firmy. generateCitData odczytuje companies.citRate i wylicza zobowiązanie jako:

citDue = max(0, taxResult × citRatePercent / 100)

gdzie citRatePercent = 9 jeśli citRate === "small_9", w przeciwnym razie 19. Zaokrąglenie do pełnych groszy.

Weryfikacja statusu „małego podatnika" i progu rocznego leży po stronie użytkownika — Numify nie ostrzega o zbliżaniu się do progu 2 mln EUR ani nie automatycznie przełącza stawki w trakcie roku.

Księgowanie podatku dochodowego

Miesięczna/roczna zaliczka i ostateczne zobowiązanie CIT trafiają na:

Księgowanie zaliczki / ostatecznego CIT:

Wn 870 Podatek dochodowy         kwota CIT
Ma 225 Rozrachunki z US          kwota CIT

Zapłata zaliczki / CIT:

Wn 225 Rozrachunki z US          kwota CIT
Ma 130 Rachunek bieżący          kwota CIT

Konto 870 ma jpkPdMarker NKUP_RZS_J — sam podatek dochodowy nie jest kosztem uzyskania przychodu (Ustawa o CIT, art. 16 ust. 1 pkt 15).

Typowe błędy

• Utożsamianie dwóch progów 2 mln EUR. Próg małego podatnika (art. 4a pkt 10) i próg rocznego przychodu dla 9 % (art. 19 ust. 1 pkt 2) mają różne daty kursu i różne rodzaje przychodu (brutto vs netto, z VAT vs bez VAT). Spółka może być małym podatnikiem, ale w danym roku przekroczyć próg art. 19 — wtedy traci prawo do 9 % na ten rok.
• Stosowanie 9 % w roku utworzenia spółki po przekształceniu. Art. 19 ust. 1a wyłącza stawkę przez dwa pierwsze lata — powszechny błąd przy przekształceniach JDG → sp. z o.o.
• Stosowanie 9 % do przychodów z zysków kapitałowych. Stawka 9 % dotyczy wyłącznie przychodów innych niż z zysków kapitałowych (art. 19 ust. 1 pkt 2). Dywidendy z udziałów, zbycie udziałów, odsetki od pożyczek — 19 % niezależnie od progów.
• Pomijanie wyłączenia fundacji rodzinnych i PGK. Art. 19 ust. 1b.

Powiązane sekcje

• Zaliczki na CIT — jak wybór stawki wpływa na miesięczne/kwartalne zaliczki.
• CIT-8 — roczne zeznanie i rozliczenie stawki.
• KUP / NKUP — koszty wpływające na podstawę opodatkowania.