--- title: "Biała lista podatników VAT — art. 96b VAT + art. 117ba OrdPod" description: "Wykaz podatników VAT prowadzony przez Szefa KAS — weryfikacja rachunku kontrahenta, solidarna odpowiedzialność za VAT spoza wykazu (art. 117ba OrdPod), NKUP przy przelewie spoza białej listy (art. 15d CIT), zawiadomienie ZAW-NR." url: https://numifyai.com/docs/zgodnosc-z-prawem/ustawa-o-vat/biala-lista review_status: internal updated: 2026-04-16 --- **Biała lista podatników VAT** to publiczny wykaz prowadzony przez Szefa Krajowej Administracji Skarbowej — zawiera dane identyfikacyjne każdego zarejestrowanego lub wykreślonego podatnika VAT oraz — co najważniejsze dla nabywców — **numery rachunków rozliczeniowych zgłoszone przez podatnika i potwierdzone w systemie STIR**. Sam wykaz to narzędzie informacyjne; konsekwencje prawne płatności na rachunek spoza wykazu reguluje **nie ustawa o VAT, lecz Ordynacja podatkowa** (art. 117ba — solidarna odpowiedzialność za VAT) i **ustawa o CIT** (art. 15d — wyłączenie z kosztów uzyskania przychodów). ## Biała lista — art. 96b ustawy o VAT [#biała-lista--art-96b-ustawy-o-vat] ustanawia obowiązek prowadzenia wykazu: > Szef Krajowej Administracji Skarbowej prowadzi w postaci > elektronicznej wykaz podmiotów: > > 1. w odniesieniu do których naczelnik urzędu skarbowego nie > dokonał rejestracji albo które wykreślił z rejestru jako > podatników VAT; > 2. zarejestrowanych jako podatnicy VAT, w tym podmiotów, których > rejestracja jako podatników VAT została przywrócona. Wykaz jest **publiczny** — dostępny w Biuletynie Informacji Publicznej MF, przez CEIDG i Punkt Informacji dla Przedsiębiorcy. ### Zakres danych — art. 96b ust. 3 [#zakres-danych--art-96b-ust-3] Na każdego podatnika wykaz zawiera: | Dane | Źródło | | ------------------------------------------------------------- | ------------------------------------- | | Nazwa lub imię i nazwisko | Zgłoszenie identyfikacyjne | | NIP | Zgłoszenie identyfikacyjne | | Status (czynny / zwolniony / wykreślony / nie zarejestrowany) | Decyzje naczelnika US | | REGON, KRS | CEIDG / KRS | | Adres siedziby / prowadzenia działalności | Zgłoszenie | | Imiona i nazwiska członków zarządu / wspólników + ich NIP | KRS / CEIDG | | Daty rejestracji, wykreślenia, przywrócenia | Rejestr US | | **Numery rachunków rozliczeniowych** | Zgłoszenie + potwierdzenie w **STIR** | Kluczowe dla konsekwencji podatkowych są ostatnie trzy pozycje — rachunki rozliczeniowe. Rachunki: 1. Muszą być zgłoszone przez podatnika w zgłoszeniu identyfikacyjnym lub aktualizacyjnym (NIP-8 / VAT-R). 2. Muszą być **potwierdzone przez bank** za pośrednictwem STIR (System Teleinformatyczny Izby Rozliczeniowej) — tylko potwierdzone numery są widoczne w wykazie. Wykaz jest **aktualizowany raz na dobę w dni robocze** (). ## Sankcje — nie w ustawie o VAT [#sankcje--nie-w-ustawie-o-vat] Sama ustawa o VAT nie przewiduje sankcji za płatność na rachunek spoza wykazu. Sankcje ustanawiają dwa inne akty prawne: ### Solidarna odpowiedzialność — art. 117ba Ordynacji podatkowej [#solidarna-odpowiedzialność--art-117ba-ordynacji-podatkowej] wprowadza solidarną odpowiedzialność: > Podatnik (...), na rzecz którego dokonano dostawy towarów lub > świadczenia usług, odpowiada solidarnie całym swoim majątkiem wraz > z dostawcą towarów lub usługodawcą zarejestrowanym na potrzeby > podatku od towarów i usług jako podatnik VAT czynny, za jego > zaległości podatkowe w części podatku od towarów i usług > proporcjonalnie przypadającej na tę dostawę towarów lub to > świadczenie usług, jeżeli zapłata należności (...) została > dokonana przelewem na rachunek inny niż zawarty na dzień zlecenia > przelewu w wykazie (...). **Kluczowe:** odpowiedzialność dotyczy **VAT**, nie kwoty brutto faktury. Nabywca może zostać zobowiązany do zapłaty części VAT sprzedawcy, jeśli sprzedawca nie wpłacił tego VAT do US. ### NKUP — art. 15d ustawy o CIT [#nkup--art-15d-ustawy-o-cit] pkt 2 wyłącza z KUP: > (...) płatność (...) została dokonana przelewem na rachunek inny > niż zawarty na dzień zlecenia przelewu w wykazie (...) — w > przypadku dostawy towarów lub świadczenia usług, potwierdzonych > fakturą, dokonanych przez dostawcę towarów lub usługodawcę > zarejestrowanego na potrzeby podatku od towarów i usług jako > podatnik VAT czynny (...). Dla sp. z o.o. oznacza to, że **cała kwota faktury zapłaconej niepoprawnie** nie stanowi kosztu uzyskania przychodów — zwiększa podstawę opodatkowania CIT. ## Zakres — kiedy weryfikacja jest obowiązkowa [#zakres--kiedy-weryfikacja-jest-obowiązkowa] Oba reżimy (art. 117ba OrdPod + art. 15d CIT) stosuje się **łącznie** do transakcji: 1. Zawartej z **polskim podatnikiem VAT czynnym** (rola kontrahenta w wykazie). 2. Potwierdzonej **fakturą** (nie rachunek, paragon). 3. Wymagającej zapłaty przez rachunek płatniczy ( — odsyłacz do art. 19 Prawa przedsiębiorców — transakcja B2B > 15 000 zł). Dla transakcji poniżej 15 000 zł brutto weryfikacja białej listy **nie jest obowiązkowa** — można legalnie zapłacić gotówką lub przelewem na rachunek spoza wykazu. ## Wyłączenia solidarnej odpowiedzialności — art. 117ba § 3 [#wyłączenia-solidarnej-odpowiedzialności--art-117ba--3] wymienia pięć sytuacji, w których sankcja **nie jest stosowana**: ### 1. Transakcja nieobjęta obowiązkiem rachunku płatniczego (pkt 1) [#1-transakcja-nieobjęta-obowiązkiem-rachunku-płatniczego-pkt-1] Jeśli transakcja nie spełnia warunków z art. 19 Prawa przedsiębiorców (B2B > 15 000 zł brutto), wyłączenie działa automatycznie. ### 2. Zawiadomienie ZAW-NR (pkt 2) [#2-zawiadomienie-zaw-nr-pkt-2] Najważniejsze wyłączenie w praktyce. Jeśli nabywca zorientuje się, że zapłacił na rachunek spoza wykazu, może złożyć **zawiadomienie ZAW-NR** do naczelnika US **w ciągu 7 dni** od zlecenia przelewu. Zawiadomienie musi zawierać dane określone w : | Dane | Opis | | ------------------------------------------------ | ------------------------ | | Dane identyfikacyjne nabywcy (NIP, firma, adres) | Składający zawiadomienie | | Dane wystawcy faktury | Z faktury | | Numer rachunku, na który dokonano zapłaty | Ten spoza wykazu | | Kwota należności | Kwota przelana | | Dzień zlecenia przelewu | Data dyspozycji | Zawiadomienie składa się **tylko przy pierwszej zapłacie** na dany rachunek — kolejne płatności na ten sam rachunek nie wymagają ponowienia zawiadomienia. **Uwaga terminowa:** do 30 czerwca 2020 r. termin wynosił 3 dni; od 1 lipca 2020 r. jest **7 dni** (aktualne brzmienie art. 117ba § 3 pkt 2 OrdPod). ### 3. Rachunek cesyjny / faktoringowy / własny banku (pkt 3) [#3-rachunek-cesyjny--faktoringowy--własny-banku-pkt-3] Jeśli rachunek należy do banku lub SKOK i służy do obsługi cesji wierzytelności lub pobierania należności w imieniu dostawcy — nie jest zgłaszany do białej listy, ale nie wyzwala sankcji. Warunek: bank lub wystawca faktury informują nabywcę o charakterze rachunku. ### 4. Płatność z MPP (pkt 4) [#4-płatność-z-mpp-pkt-4] Zapłata z zastosowaniem [mechanizmu podzielonej płatności](/docs/zgodnosc-z-prawem/ustawa-o-vat/mpp-split-payment) wyłącza solidarną odpowiedzialność, nawet jeśli rachunek nie jest w wykazie. ### 5. Reverse charge / import / WNT (pkt 5) [#5-reverse-charge--import--wnt-pkt-5] Jeśli faktura dokumentuje WNT, import towarów, import usług lub dostawę rozliczaną przez nabywcę (odwrotne obciążenie) — rachunek nie ma znaczenia (VAT rozlicza nabywca samodzielnie). ## Wyłączenia NKUP w CIT — art. 15d ust. 4 [#wyłączenia-nkup-w-cit--art-15d-ust-4] ma identyczne wyłączenia wobec NKUP: * Złożenie zawiadomienia **ZAW-NR** do naczelnika US w 7 dni (pkt 1 — literalne powtórzenie art. 117ba § 3 pkt 2 OrdPod). * Rachunek cesyjny / faktoringowy / własny banku (pkt 2). * Płatność z MPP (pkt 3). * Faktura dokumentująca WNT, import towarów / usług, reverse charge (pkt 4). **Identyczne wyłączenia** w VAT i CIT — oznacza to, że jedno ZAW-NR chroni przed oboma konsekwencjami jednocześnie. ## Jak Numify weryfikuje rachunek [#jak-numify-weryfikuje-rachunek] Moduł white-list.ts integruje się z API Ministerstwa Finansów (`https://wl-api.mf.gov.pl/`). Udostępnione funkcje: | Funkcja | Zakres | | -------------------------------------------- | ----------------------------------------------------------------------------------------- | | `verifyBankAccount(nip, bankAccount, date?)` | Weryfikacja, czy dany rachunek znajduje się w wykazie dla danego NIP na wybrany dzień | | `lookupByNip(nip, date?)` | Pobranie pełnych danych podmiotu z wykazu — wszystkie zarejestrowane rachunki, status VAT | Wynik `WhiteListResult` zawiera m.in.: * `verified` — boolean (czy rachunek jest w wykazie dla tego NIP-u). * `companyName` — nazwa podmiotu z wykazu. * `vatStatus` — `czynny` / `zwolniony` / `niezarejestrowany`. * `requestId` — identyfikator zapytania z API MF (dowód weryfikacji). Weryfikacja jest wykonywana w momencie zatwierdzania przelewu. `requestId` zapisywany w bazie stanowi dowód dochowania należytej staranności — w razie kontroli US można go przywołać. ## Dowód weryfikacji — dlaczego ma znaczenie [#dowód-weryfikacji--dlaczego-ma-znaczenie] Sam fakt, że rachunek **był** w wykazie w dniu zlecenia przelewu, ma znaczenie prawne — odnosi się do stanu wykazu „na dzień zlecenia przelewu". Jeżeli rachunek został usunięty z wykazu np. tydzień po przelewie, to nie wpływa na ochronę podatnika. Dlatego **zapisanie dowodu weryfikacji** (data, wynik, `requestId`) jest krytyczne. Numify automatycznie to robi — w razie kontroli można z logu eksportować dowód. ## Typowe błędy [#typowe-błędy] * **Oparcie się wyłącznie na rachunku z faktury** — kontrahent może zmienić rachunek, a faktura zawiera stary numer. Weryfikacja **zawsze** aktualnym stanem wykazu eliminuje to ryzyko. * **Pominięcie ZAW-NR w 7 dni** — jeśli nabywca zauważy po tygodniu, że zapłacił na niewłaściwy rachunek, okienko na zawiadomienie przeminęło. W takiej sytuacji pozostaje tylko zapłata ponowna z MPP (nie cofnie NKUP) lub akceptacja konsekwencji. * **Mylenie art. 117ba Ordynacji z nieistniejącym „art. 117ba ustawy o VAT"** — wiele źródeł błędnie cytuje ten przepis. Jest to **Ordynacja podatkowa**, rozdział 15 „Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich". * **Płatność gotówką > 15 000 zł** — narusza art. 19 Prawa przedsiębiorców + wyłącza wydatek z KUP ( pkt 1). Biała lista to kolejna warstwa po obowiązku rachunkowym. Pierwsza wersja — oparta na art. 96b ustawy o VAT (Dz.U. 2025 poz. 775), art. 117ba Ordynacji podatkowej (Dz.U. 2025 poz. 111) oraz art. 15d ustawy o CIT. Implementacja weryfikacji w `white-list.ts`.