---
title: "Art. 109 VAT — Ewidencja VAT i JPK_V7M"
description: "Obowiązek prowadzenia ewidencji VAT w postaci elektronicznej — zakres danych (rodzaj sprzedaży, stawki, VAT należny i naliczony, kontrahenci, dokumenty), przesyłanie JPK_V7M miesięcznie lub kwartalnie, korekta w 14 dni, kara 500 zł za błąd po wezwaniu. Realizacja w Numify."
url: https://numifyai.com/docs/zgodnosc-z-prawem/ustawa-o-vat/art-109-ewidencja-vat
review_status: internal
updated: 2026-04-17
---
**JPK\_V7M** to jednolity plik kontrolny łączący **ewidencję VAT**
z **deklaracją VAT**. Od 1 października 2020 r. zastąpił dwa osobne
obowiązki (JPK\_VAT + VAT-7) i stał się jedynym dopuszczalnym
sposobem rozliczenia VAT przez sp. z o.o.
reguluje obowiązek ewidencji i jej
elektronicznego przekazywania.
## Zakres ewidencji — ust. 3 [#zakres-ewidencji--ust-3]
> Podatnicy, z wyjątkiem \[zwolnionych na podstawie art. 43 ust. 1,
> art. 82 ust. 3, art. 113 ust. 1 i 9, art. 113a ust. 1], są
> obowiązani prowadzić ewidencję zawierającą dane pozwalające na
> prawidłowe rozliczenie podatku i sporządzenie informacji
> podsumowującej, w szczególności dane dotyczące:
>
> 1. rodzaju sprzedaży i podstawy opodatkowania, wysokości kwoty
> podatku należnego, w tym korekty podatku należnego, z podziałem
> na stawki podatku;
> 2. kwoty podatku naliczonego obniżającego kwotę podatku należnego,
> w tym korekty podatku naliczonego;
> 3. kontrahentów;
> 4. dowodów sprzedaży i zakupów.
Cztery kategorie danych:
| Kategoria | Konkretnie | Przykład z JPK\_V7M |
| --------------------- | ----------------------------------------------------- | ---------------------------------------------- |
| Rodzaj sprzedaży | stawka 23 / 8 / 5 / 0 %, zwolniona, OSS, WDT, eksport | pola K\_10–K\_21 |
| Kwota VAT naliczonego | nabycia krajowe + zagraniczne + środki trwałe + inne | pola K\_40–K\_50 |
| Kontrahenci | NIP, nazwa, adres nabywcy / sprzedawcy | pola w sekcji `SprzedazWiersz` i `ZakupWiersz` |
| Dowody | numer faktury, data wystawienia, data sprzedaży | pole `DowodSprzedazy` / `DowodZakupu` |
### Kody GTU — rozporządzenie MF (JPK\_V7M) [#kody-gtu--rozporządzenie-mf-jpk_v7m]
Obok danych z ust. 3, rozporządzenie MFIR wymaga oznaczenia faktur
sprzedaży **kodami GTU** dla 13 grup towarów i usług szczególnie
podatnych na oszustwa VAT:
| GTU | Grupa |
| ------- | ---------------------------------------------------------------- |
| GTU\_01 | napoje alkoholowe |
| GTU\_02 | paliwa |
| GTU\_03 | olej opałowy, smary |
| GTU\_04 | wyroby tytoniowe |
| GTU\_05 | odpady |
| GTU\_06 | urządzenia elektroniczne (telefony, komputery, konsole) |
| GTU\_07 | pojazdy i części |
| GTU\_08 | metale szlachetne |
| GTU\_09 | leki objęte zakazem wywozu |
| GTU\_10 | nieruchomości |
| GTU\_11 | usługi przenoszenia praw do emisji gazów |
| GTU\_12 | usługi niematerialne (doradztwo, reklama, księgowość, prawnicze) |
| GTU\_13 | usługi transportowe i magazynowe |
Kody ustala się na poziomie **pozycji faktury** — jedna faktura może
mieć wiele kodów. Brak lub błędny kod GTU = typowy tytuł do wezwania
z ust. 3f.
### Procedury szczególne i znaczniki [#procedury-szczególne-i-znaczniki]
Rozporządzenie wymaga oznaczenia znacznikami m.in.:
* **SW** — sprzedaż wysyłkowa z terytorium kraju,
* **EE** — świadczenie usług telekomunikacyjnych, nadawczych,
elektronicznych,
* **TP** — transakcje z podmiotami powiązanymi,
* **MPP** — mechanizm podzielonej płatności (zobacz
[MPP](/docs/zgodnosc-z-prawem/ustawa-o-vat/mpp-split-payment)),
* **WEW** — dowód wewnętrzny (brak faktury),
* **RO** — raport z kasy fiskalnej.
## Kto jest zwolniony z prowadzenia ewidencji — ust. 3 (wyłączenia) [#kto-jest-zwolniony-z-prowadzenia-ewidencji--ust-3-wyłączenia]
* podatnicy wykonujący **wyłącznie** czynności zwolnione na podstawie
(np. usługi medyczne,
edukacyjne),
* podatnicy zwolnieni podmiotowo na podstawie
[art. 113 ust. 1 i 9](/docs/zgodnosc-z-prawem/ustawa-o-vat/art-113-zwolnienie-podmiotowe)
(limit 240 000 zł),
* zwolnieni na podstawie przepisów wydanych na podstawie art. 82 ust. 3
(organizacje międzynarodowe).
**Dla typowej sp. z o.o. prowadzącej działalność opodatkowaną —
obowiązek ewidencji VAT jest bezwyjątkowy.** Podatnicy zwolnieni
z ust. 1 (art. 113) prowadzą **uproszczoną** ewidencję sprzedaży
(ust. 1).
## Terminy przesyłania — ust. 3b i 3c [#terminy-przesyłania--ust-3b-i-3c]
### Rozliczenia miesięczne — ust. 3b [#rozliczenia-miesięczne--ust-3b]
Ewidencja (JPK\_V7M) **łącznie z deklaracją** za każdy miesiąc, do
**25. dnia miesiąca następującego** po miesiącu rozliczeniowym.
Deklaracja i ewidencja są w jednym pliku JPK\_V7M.
| Miesiąc | Termin JPK\_V7M |
| ------------- | --------------- |
| Styczeń 2026 | 25 II 2026 |
| Grudzień 2026 | 25 I 2027 |
### Rozliczenia kwartalne — ust. 3c (JPK\_V7K) [#rozliczenia-kwartalne--ust-3c-jpk_v7k]
Podatnicy z art. 99 ust. 2 i 3 (przychody ≤ 4 mln euro, bez
wyłączeń z ust. 3a) składają deklarację **kwartalnie**, ale
ewidencję **miesięcznie**:
| Miesiąc kwartału | Termin | Zawartość |
| ---------------- | ---------------------------- | ------------------------------------ |
| I miesiąc | 25. dnia miesiąca następnego | ewidencja (część E JPK\_V7K) |
| II miesiąc | 25. dnia miesiąca następnego | ewidencja (część E JPK\_V7K) |
| III miesiąc | 25. dnia miesiąca następnego | ewidencja + deklaracja (część D + E) |
Dla typowej sp. z o.o. miesięcznej wystarczy jeden plik JPK\_V7M na
miesiąc — kwartalny model jest opcjonalny i zwykle wybierany przez
małych podatników.
## Korekta ewidencji — ust. 3e [#korekta-ewidencji--ust-3e]
> W terminie 14 dni od dnia stwierdzenia przez podatnika, że przesłana
> ewidencja zawiera błędy \[...] lub zmiany danych zawartych w
> przesłanej ewidencji — podatnik jest obowiązany przesłać korektę
> ewidencji.
14 dni liczy się od **stwierdzenia błędu przez podatnika** — nie od
otrzymania wezwania z urzędu.
Typowe przyczyny korekty:
* faktura korygująca zmniejszająca lub zwiększająca,
* faktura pierwotnie ujęta w błędnym miesiącu,
* zmiana NIP kontrahenta po wysłaniu,
* poprawka kodu GTU.
Korektę przesyła się w **tym samym formacie** (JPK\_V7M lub JPK\_V7K) z
polem `cel zlozenia` ustawionym na 2 (korekta).
## Wezwanie od naczelnika US — ust. 3f i 3h [#wezwanie-od-naczelnika-us--ust-3f-i-3h]
### Wezwanie — ust. 3f [#wezwanie--ust-3f]
Jeżeli naczelnik US stwierdzi w przesłanej ewidencji błędy
uniemożliwiające weryfikację prawidłowości transakcji — **wzywa
podatnika** do skorygowania, wskazując konkretne błędy.
### Termin odpowiedzi — ust. 3g [#termin-odpowiedzi--ust-3g]
**14 dni od doręczenia wezwania** — albo:
1. skorygowana ewidencja (JPK\_V7M z celem 2),
2. wyjaśnienia wskazujące, że ewidencja nie zawiera błędów.
### Kara 500 zł za błąd — ust. 3h [#kara-500-zł-za-błąd--ust-3h]
> Jeżeli podatnik, wbrew obowiązkowi określonemu w ust. 3g:
>
> 1. nie prześle ewidencji skorygowanej \[...] ani nie złoży wyjaśnień,
> albo zrobi to po terminie,
> 2. w złożonych wyjaśnieniach nie wykaże, że ewidencja nie zawiera
> błędów — naczelnik urzędu skarbowego może nałożyć, w drodze
> decyzji, na tego podatnika karę pieniężną w wysokości 500 zł za
> każdy błąd.
500 zł **za każdy błąd** — kumuluje się. Przy 20 błędach w jednym
JPK\_V7M kara może wynieść **10 000 zł**. Kara uiszczana bez wezwania
w 14 dni od doręczenia decyzji (ust. 3k).
### Wyjątek — osoby fizyczne na ryzyku karno-skarbowym — ust. 3i [#wyjątek--osoby-fizyczne-na-ryzyku-karno-skarbowym--ust-3i]
Kary 500 zł nie stosuje się do osoby fizycznej, która za ten sam czyn
ponosi odpowiedzialność karno-skarbową. **Dla sp. z o.o. — ten
wyjątek nie ma zastosowania**, sp. z o.o. zawsze odpowiada
administracyjnie.
## Postać elektroniczna — ust. 8a [#postać-elektroniczna--ust-8a]
> Ewidencja, o której mowa w ust. 3, prowadzona jest w postaci
> elektronicznej przy użyciu programów komputerowych.
Papierowa ewidencja VAT jest **niedopuszczalna** od 2018 r. Plik
JPK\_V7M musi być przesłany przez MF Gateway (bramkę Ministerstwa
Finansów) z UPO (Urzędowym Poświadczeniem Odbioru) — zachowywanym
przez 5 lat.
## Realizacja w Numify [#realizacja-w-numify]
| Wymaganie art. 109 | Funkcja Numify |
| ----------------------------------------- | ------------------------------------------------------------------------------------------------- |
| Ewidencja sprzedaży z podziałem na stawki | [faktury](/docs/korzystanie-z-numify/faktury) — pozycja faktury z kodem stawki VAT |
| Ewidencja zakupów | [dokumenty](/docs/korzystanie-z-numify/dokumenty) / [faktury](/docs/korzystanie-z-numify/faktury) |
| Kody GTU | pole `gtuCodes` na pozycji faktury sprzedaży |
| Znaczniki (TP, MPP, EE, SW, WEW, RO) | flaga per faktura — `vatMarkers` |
| Dane kontrahenta | [kontrahenci](/docs/korzystanie-z-numify/kontrahenci) — NIP, nazwa, adres |
| Generowanie JPK\_V7M | [exports](/docs/korzystanie-z-numify/exports) — sekcja „JPK" |
| Walidacja schematu przed wysyłką | wbudowana — blokuje eksport jeśli brakują obowiązkowe pola |
| Korekta ewidencji (ust. 3e) | ponowne wygenerowanie JPK\_V7M z `celZlozenia = 2` po poprawkach |
| Rejestr JPK wysłanych + UPO | [exports](/docs/korzystanie-z-numify/exports) — historia z UPO |
### Uczciwe framing — wysyłka JPK [#uczciwe-framing--wysyłka-jpk]
Numify **generuje** plik JPK\_V7M w formacie akceptowanym przez bramkę
MF. **Wysyłka** do bramki MF wymaga albo podpisu kwalifikowanego,
albo dedykowanego klienta do podpisu. Rekomendowany workflow:
1. Numify → eksport JPK\_V7M (plik XML).
2. Zewnętrzny klient MF (np. „Klient JPK\_WEB") lub biuro rachunkowe
— podpis + wysyłka.
3. UPO zapisywane z powrotem w Numify jako dowód wywiązania.
Pełna integracja z bramką MF (automatyczny podpis i wysyłka) jest
**zaplanowana**; obecnie workflow jest częściowo ręczny w ostatnim
kroku.
## Częste błędy [#częste-błędy]
* **Pominięcie kodu GTU** dla sprzedaży np. sprzętu elektronicznego
(GTU\_06) — typowy tytuł wezwania 3f i kary 500 zł.
* **Brak znacznika TP** dla transakcji z podmiotami powiązanymi —
nawet jeśli transakcja jest po cenach rynkowych, obowiązek
znacznika pozostaje.
* **Ujęcie faktury w JPK bez faktycznej dostawy** — faktura pusta;
sankcje z art. 108 VAT + NKUP.
* **Korekta po 14 dniach od wykrycia** — naruszenie ust. 3e,
może być podstawą do wezwania.
* **Brak odpowiedzi na wezwanie 3f w 14 dni** — automatycznie
kara 500 zł za każdy błąd.
* **Wysyłka JPK\_V7M z celem 1 (pierwsza deklaracja)** zamiast
**celem 2 (korekta)** — powoduje zduplikowanie ewidencji w
systemie MF, a nie zastąpienie.
* **Korekta deklaracji VAT bez korekty ewidencji JPK** — obie
muszą być w parze.
## Checklist — wysyłka miesięcznego JPK\_V7M [#checklist--wysyłka-miesięcznego-jpk_v7m]
* [ ] Wszystkie faktury sprzedaży miesiąca zarejestrowane.
* [ ] Wszystkie faktury zakupu z otrzymaniem w miesiącu zarejestrowane.
* [ ] Kody GTU przypisane do pozycji objętych obowiązkiem.
* [ ] Znaczniki (TP, MPP, EE, SW, WEW, RO) sprawdzone.
* [ ] NIP kontrahenta weryfikowany wobec białej listy MF —
[biała lista](/docs/zgodnosc-z-prawem/ustawa-o-vat/biala-lista).
* [ ] VAT należny per stawka policzony i uzgodniony z sumą faktur.
* [ ] VAT naliczony z nabyć krajowych, WNT, odwrotnego obciążenia
policzony.
* [ ] Plik JPK\_V7M wygenerowany i zwalidowany schematem XSD.
* [ ] Plik podpisany kwalifikowanym podpisem elektronicznym / profilem
zaufanym / podpisem osobistym.
* [ ] Plik wysłany do bramki MF do 25. dnia miesiąca następnego.
* [ ] UPO zapisane w archiwum elektronicznym (min. 5 lat).