---
title: "Art. 47 UoR — Rachunek zysków i strat"
description: "RZiS — dwa warianty (porównawczy, kalkulacyjny) do wyboru przez kierownika jednostki, dane porównawcze za bieżący i poprzedni rok obrotowy, działalność kontynuowana i zaniechana, wzory w załącznikach 1 i 5. Struktura wyniku — operacyjny, pozostałe, finansowy, brutto, netto. Realizacja w Numify."
url: https://numifyai.com/docs/zgodnosc-z-prawem/ustawa-o-rachunkowosci/art-47-rzis
review_status: internal
updated: 2026-04-17
---
**Rachunek zysków i strat** (dalej: RZiS) to drugi obligatoryjny
element SF (zobacz [art. 45 ust. 2](/docs/zgodnosc-z-prawem/ustawa-o-rachunkowosci/art-45-sprawozdanie-finansowe)).
Podczas gdy bilans pokazuje **stan** majątku na dzień bilansowy, RZiS
pokazuje **wynik** — jak jednostka doszła do zysku / straty w ciągu
roku obrotowego. określa zasady
prezentacji oraz dopuszcza **wybór** między dwoma wariantami.
## Oddzielne wykazanie przychodów i kosztów — ust. 1 i 2 [#oddzielne-wykazanie-przychodów-i-kosztów--ust-1-i-2]
> 1. W rachunku zysków i strat wykazuje się oddzielnie przychody,
> koszty, zyski i straty oraz obowiązkowe obciążenia wyniku
> finansowego za bieżący i poprzedni rok obrotowy.
>
> 2. W przypadku sporządzania rachunku zysków i strat za inny okres
> sprawozdawczy niż określony w ust. 1, w rachunku zysków i strat
> wykazuje się oddzielnie przychody, koszty, zyski i straty oraz
> obowiązkowe obciążenia wyniku finansowego za bieżący okres
> sprawozdawczy oraz analogiczny okres sprawozdawczy poprzedniego
> roku obrotowego.
Konsekwencje praktyczne:
* **Zakaz netowania** — nie wolno prezentować wyniku jednej pozycji
jako różnicy przychodów i kosztów. Np. przychody ze sprzedaży
wykazuje się pełną kwotą, koszty własne sprzedaży pełną kwotą —
**nie** kwotę netto.
* **Dwie kolumny** — bieżący i poprzedni rok obrotowy (lub analogiczny
okres poprzedniego roku, jeśli RZiS jest śródroczny). Kolumna
porównawcza musi zgadzać się z zatwierdzonym RZiS poprzedniego
okresu.
* **Obowiązkowe obciążenia wyniku** — prezentowane w odrębnej pozycji
(typowo „Podatek dochodowy"). Obciążenia to nie tylko CIT — również
inne obciążenia ustawowe wyniku (np. wpłaty na PFRON w części
obciążającej wynik, jeśli przepisy tak stanowią).
## Działalność zaniechana — ust. 3 [#działalność-zaniechana--ust-3]
> W przypadku gdy jednostka przewiduje zaprzestanie określonego
> zakresu działalności mającego wpływ na przychody i koszty przyszłych
> okresów sprawozdawczych, przy zachowaniu zasady kontynuacji —
> odpowiednie przychody i koszty z tym związane należy wykazać
> odrębnie od przychodów i kosztów działalności kontynuowanej.
Zasada: jeżeli jednostka **kontynuuje** działalność jako całość, ale
**zamyka jeden segment** (np. sklep stacjonarny, linia produktów,
oddział regionalny) — przychody i koszty **zaniechanej** części
prezentuje się osobno, aby użytkownik SF mógł ocenić **prawdziwą
zdolność zarobkową** działalności kontynuowanej.
Dla typowej sp. z o.o. to rzadki przypadek. Jeżeli wystąpi, Numify
pozwala oznaczyć wybrane konta analityczne / wymiary jako `segmentStatus = 'discontinued'`, co przekłada się na osobną prezentację w RZiS.
## Dwa warianty — ust. 4 pkt 1 [#dwa-warianty--ust-4-pkt-1]
> RZiS powinien zawierać informacje w zakresie ustalonym dla
> jednostek innych niż banki, zakłady ubezpieczeń i zakłady
> reasekuracji — w załączniku nr 1 do ustawy, **w wariancie
> kalkulacyjnym albo porównawczym, zależnie od wyboru dokonanego
> przez kierownika jednostki**.
Jednostki małe — załącznik 5 — również mają wybór wariantu (ust. 4
pkt 5).
### Różnice między wariantami [#różnice-między-wariantami]
| Cecha | Wariant porównawczy | Wariant kalkulacyjny |
| ---------------------------------- | ---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- | ------------------------------------------------------------------------------- |
| Koszty prezentowane według | **rodzajów** (zespoły 4: amortyzacja, zużycie materiałów, usługi obce, podatki, wynagrodzenia, świadczenia, pozostałe) | **funkcji** (koszt własny sprzedaży, koszty sprzedaży, koszty ogólnego zarządu) |
| Wymaga ewidencji kosztów w zespole | 4 | 5 (z możliwością rozliczania przez zespół 4 na konto 490) |
| Typowy przypadek | małe sp. z o.o. bez produkcji | jednostki produkcyjne, handlowe z wyraźnym kosztem własnym |
| Pozycja „Zmiana stanu produktów" | tak — koryguje koszty rodzajowe o zmianę zapasów wyrobów | nie — koszty są już przypisane do funkcji |
Wybór wariantu należy do **kierownika jednostki** (w sp. z o.o. —
zarząd) i **musi** być zapisany w polityce rachunkowości
(). Zmiana wariantu w
trakcie roku obrotowego — co do zasady niedopuszczalna.
### Dlaczego wybrać porównawczy [#dlaczego-wybrać-porównawczy]
Wariant porównawczy jest **prostszy technicznie** — wystarczy
ewidencja kosztów w zespole 4. Dla typowej sp. z o.o. usługowej,
doradczej, programistycznej — w której nie ma produkcji ani wyraźnego
kosztu własnego sprzedaży — jest to **domyślny i rekomendowany wybór**.
Numify domyślnie generuje RZiS **w wariancie porównawczym**.
Wariant kalkulacyjny jest dostępny, ale wymaga:
* ewidencji kosztów w zespole 5 (500, 501, 521, 531, 540, 550),
* mapowania kont zespołu 5 na funkcje (koszt wytworzenia,
koszt sprzedaży, koszt ogólnego zarządu),
* uruchomienia w polityce rachunkowości (`profitLossVariant = 'calc'`).
## Struktura wyniku finansowego — art. 42 [#struktura-wyniku-finansowego--art-42]
określa formułę
ustalania wyniku — powielaną w obu wariantach RZiS:
```
Wynik z działalności operacyjnej
+ Wynik z pozostałej działalności operacyjnej
+ Wynik z operacji finansowych
= Zysk / strata brutto
− Obowiązkowe obciążenia wyniku (podatek dochodowy)
= Zysk / strata netto
```
### Trzy poziomy wyniku [#trzy-poziomy-wyniku]
| Poziom | Treść | Typowe konta źródłowe |
| ------------------------------------ | ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- | --------------------------- |
| **Działalność operacyjna** | przychody i koszty z podstawowej działalności — sprzedaż towarów, produktów, usług, koszty je wytwarzające | 700, 730, 740, 400–409, 500 |
| **Pozostała działalność operacyjna** | zysk / strata ze sprzedaży środków trwałych, odpisy aktualizujące, kary, odszkodowania, darowizny otrzymane, różnice inwentaryzacyjne | 760, 761, 765, 766 |
| **Operacje finansowe** | odsetki, różnice kursowe, dywidendy otrzymane, prowizje od kredytów, straty ze zbycia aktywów finansowych | 750, 751, 755 |
Po zsumowaniu trzech poziomów powstaje **zysk / strata brutto**.
Po odjęciu **obowiązkowych obciążeń** (w praktyce głównie podatek
dochodowy CIT — zobacz [korzystanie/cit-data](/docs/korzystanie-z-numify/cit-data)) — **zysk / strata netto**.
### Ważne: wynik netto z RZiS = wynik netto w bilansie [#ważne-wynik-netto-z-rzis--wynik-netto-w-bilansie]
Wynik netto wykazany w RZiS **musi być identyczny** z pozycją
„Zysk / strata netto" w bilansie (pozycja A.VI kapitału własnego —
zobacz [art. 46](/docs/zgodnosc-z-prawem/ustawa-o-rachunkowosci/art-46-bilans)).
Tożsamość tych dwóch kwot jest **testem spójności SF** — rozjazd
oznacza błąd w mapowaniu lub w ewidencji.
## Wzory RZiS — załącznik 1 i 5 [#wzory-rzis--załącznik-1-i-5]
### Wariant porównawczy (załącznik 1, uproszczony) [#wariant-porównawczy-załącznik-1-uproszczony]
| Pozycja | Tytuł |
| ------- | ---------------------------------------------------- |
| A | Przychody netto ze sprzedaży i zrównane z nimi |
| B | Koszty działalności operacyjnej (rodzajowe) |
| B.I | Amortyzacja |
| B.II | Zużycie materiałów i energii |
| B.III | Usługi obce |
| B.IV | Podatki i opłaty |
| B.V | Wynagrodzenia |
| B.VI | Ubezpieczenia społeczne i inne świadczenia |
| B.VII | Pozostałe koszty rodzajowe |
| B.VIII | Wartość sprzedanych towarów i materiałów |
| C | Zysk / strata ze sprzedaży (A − B) |
| D | Pozostałe przychody operacyjne |
| E | Pozostałe koszty operacyjne |
| F | Zysk / strata z działalności operacyjnej (C + D − E) |
| G | Przychody finansowe |
| H | Koszty finansowe |
| I | Zysk / strata brutto (F + G − H) |
| J | Podatek dochodowy |
| K | Zysk / strata netto (I − J) |
### Wariant kalkulacyjny (załącznik 1, uproszczony) [#wariant-kalkulacyjny-załącznik-1-uproszczony]
| Pozycja | Tytuł |
| ------- | ------------------------------------------------------------ |
| A | Przychody netto ze sprzedaży produktów, towarów i materiałów |
| B | Koszty sprzedanych produktów, towarów i materiałów |
| C | Zysk / strata brutto ze sprzedaży (A − B) |
| D | Koszty sprzedaży |
| E | Koszty ogólnego zarządu |
| F | Zysk / strata ze sprzedaży (C − D − E) |
| G | Pozostałe przychody operacyjne |
| H | Pozostałe koszty operacyjne |
| I | Zysk / strata z działalności operacyjnej (F + G − H) |
| J | Przychody finansowe |
| K | Koszty finansowe |
| L | Zysk / strata brutto (I + J − K) |
| M | Podatek dochodowy |
| N | Zysk / strata netto (L − M) |
W obu wariantach pozycja „Zysk / strata brutto ze sprzedaży" lub
„Zysk / strata ze sprzedaży" — w zależności od szczegółowej numeracji
załącznika — jest często nazywana **marżą**. Analiza marży w czasie
wymaga spójnego wariantu między latami.
## Realizacja w Numify [#realizacja-w-numify]
| Krok | Funkcja Numify | Efekt |
| ------------------------------ | --------------------------------------------------------------------------------- | ---------------------------------------------------- |
| Ewidencja kosztów rodzajowych | dekretacja faktur zakupu na konta zespołu 4 | koszty w układzie rodzajowym |
| Mapowanie kont na pozycje RZiS | plan-kont (flaga `plPosition`) | każde konto wynikowe ma przypisaną pozycję A–K / A–N |
| Generowanie RZiS | [profit-loss](/docs/korzystanie-z-numify/profit-loss) | agregacja obrotów kont wynikowych |
| Wybór wariantu | polityka rachunkowości (`profitLossVariant`) | `comparative` (domyślnie) lub `calc` |
| Dane porównawcze | [profit-loss](/docs/korzystanie-z-numify/profit-loss) — kolumna „poprzedni okres" | z zamkniętego poprzedniego roku |
| Eksport XML | [exports](/docs/korzystanie-z-numify/exports) | RZiS wbudowany w e-Sprawozdanie |
### Uczciwe framing — stan implementacji [#uczciwe-framing--stan-implementacji]
* **Wariant porównawczy** — w pełni wspierany, domyślny.
* **Wariant kalkulacyjny** — wspierany technicznie (flagowanie pozycji
w planie kont), ale wymaga pracy konfiguracyjnej: konfiguracja
kont zespołu 5, polityka rozliczania przez 490, mapowanie na
pozycje A–N. Rekomendowany workflow — ustalić z księgowym przed
rozpoczęciem roku obrotowego.
* **Działalność zaniechana** (ust. 3) — osobna prezentacja jest
**zaplanowana**; obecnie wymaga ręcznej korekty eksportowanego XML.
## Częste błędy [#częste-błędy]
* **Netowanie przychodów i kosztów** — narusza ust. 1.
* **Zmiana wariantu RZiS w trakcie roku** — wariant raz wybrany
obowiązuje do końca roku; zmiana wymaga dostosowania polityki
rachunkowości na kolejny rok.
* **Wynik netto z RZiS ≠ wynik netto w bilansie** — typowo błąd w
mapowaniu konta 860 lub pominięcie podatku odroczonego.
* **Podatek dochodowy na podstawie CIT-8 zamiast zapisu księgowego** —
kwota CIT w RZiS musi wynikać z zaksięgowanej operacji, nie z
zeznania podatkowego (które może się różnić przez odroczenia).
* **Ujęcie wyniku ze sprzedaży środków trwałych w przychodach ze
sprzedaży** — powinien być w pozostałych przychodach operacyjnych
(pozycja D w wariancie porównawczym).
* **Różnice kursowe w przychodach operacyjnych** — powinny być w
przychodach / kosztach finansowych (pozycje G / H).
* **Pominięcie „Zmiany stanu produktów"** w wariancie porównawczym
przy ewidencji wyrobów gotowych — zafałszowuje wynik ze sprzedaży.
## Checklist — sporządzenie RZiS [#checklist--sporządzenie-rzis]
* [ ] Wariant RZiS zgodny z polityką rachunkowości jednostki.
* [ ] Wszystkie faktury sprzedaży roku zaksięgowane.
* [ ] Wszystkie faktury zakupu roku zaksięgowane i dekretowane.
* [ ] Amortyzacja grudniowa wygenerowana ().
* [ ] Różnice kursowe z konta 751 / 755 naliczone.
* [ ] Odpisy aktualizujące zaksięgowane.
* [ ] Rezerwy na zobowiązania utworzone / rozwiązane.
* [ ] Obliczenie i zaksięgowanie CIT (bieżący + odroczony).
* [ ] RZiS wygenerowany — kolumna bieżąca + porównawcza.
* [ ] Wynik netto RZiS = wynik netto w bilansie (pozycja A.VI).
* [ ] Kolumna porównawcza zgodna z zatwierdzonym RZiS poprzedniego roku.