--- title: "Art. 46 UoR — Bilans" description: "Struktura bilansu — aktywa i pasywa na dzień bilansowy, wartości księgowe skorygowane o odpisy amortyzacyjne, umorzeniowe i aktualizujące, kompensata aktywów i zobowiązań finansowych, załączniki 1 i 5 jako wzorce pozycji, aktywa trwałe i obrotowe, kapitał własny i zobowiązania. Realizacja w Numify." url: https://numifyai.com/docs/zgodnosc-z-prawem/ustawa-o-rachunkowosci/art-46-bilans review_status: internal updated: 2026-04-17 --- **Bilans** to zestawienie **aktywów** i **pasywów** jednostki na dzień bilansowy — pierwszy z trzech obligatoryjnych elementów SF (zobacz [art. 45 ust. 2](/docs/zgodnosc-z-prawem/ustawa-o-rachunkowosci/art-45-sprawozdanie-finansowe)). określa, jak prezentować salda kont bilansowych w układzie A/P oraz jakie wzory (załączniki 1–6) stosować. ## Stany na dwa dni bilansowe — ust. 1 i 1a [#stany-na-dwa-dni-bilansowe--ust-1-i-1a] > 1. W bilansie wykazuje się stany aktywów i pasywów na dzień > kończący bieżący i poprzedni rok obrotowy. > > 1a. W przypadku sporządzania bilansu na inny dzień bilansowy niż > określony w ust. 1, w bilansie wykazuje się stany aktywów i > pasywów na ten dzień oraz na dzień kończący rok obrotowy > bezpośrednio poprzedzający ten dzień bilansowy. Bilans **zawsze** prezentuje **dwie kolumny**: | Kolumna | Dzień | Źródło | | ---------------------------------- | ----------------------------------------------------- | ---------------------------------------- | | Stan na koniec bieżącego okresu | dzień bilansowy (typowo 31 XII RRRR) | salda kont po zamknięciu ksiąg roku RRRR | | Stan na koniec poprzedniego okresu | dzień kończący poprzedni rok obrotowy (31 XII RRRR-1) | bilans zamknięcia poprzedniego roku | Dane porównawcze są **obowiązkowe** — pomagają użytkownikowi SF ocenić kierunek zmian (wzrost, spadek). Pierwszy bilans po rozpoczęciu działalności wyjątkowo prezentuje tylko kolumnę bieżącą (brak okresu poprzedniego). ### Zachowanie ciągłości z bilansem zamknięcia poprzedniego roku [#zachowanie-ciągłości-z-bilansem-zamknięcia-poprzedniego-roku] Kolumna „poprzedni okres" musi **dokładnie** odpowiadać zatwierdzonemu bilansowi poprzedniego roku. Różnica naruszałaby zasadę ciągłości bilansowej — zobacz i [bilans otwarcia](/docs/korzystanie-z-numify/opening-balance). ## Wycena aktywów — ust. 2 i 2a [#wycena-aktywów--ust-2-i-2a] > Wykazana w aktywach bilansu wartość poszczególnych grup składników > aktywów wynika z ich wartości księgowej, skorygowanej o: > > 1. dotychczas dokonane odpisy amortyzacyjne lub umorzeniowe oraz > odpisy aktualizujące, w tym również z tytułu trwałej utraty > wartości składników aktywów trwałych; > 2. odpisy aktualizujące wartość rzeczowych składników aktywów > obrotowych; > 3. odpisy aktualizujące wartość należności. Formuła wartości bilansowej aktywu: ``` wartość bilansowa = wartość księgowa (cena nabycia / koszt wytworzenia) − umorzenie (środki trwałe, WNiP) − odpisy aktualizujące (trwała utrata, aktywa obrotowe, należności wątpliwe) ``` Przykłady: * **Środek trwały**: cena nabycia 100 000 zł − umorzenie 40 000 zł = wartość bilansowa 60 000 zł. Szczegóły — [art. 31–33](/docs/zgodnosc-z-prawem/ustawa-o-rachunkowosci/art-31-33-srodki-trwale). * **Należność wątpliwa**: wartość nominalna 10 000 zł − odpis aktualizujący 10 000 zł = wartość bilansowa 0 zł. Należność nie znika z ksiąg (pozostaje na koncie 201), ale w bilansie po skorygowaniu o odpis prezentuje się jako zero. ### Kompensata aktywów i zobowiązań finansowych — ust. 2a [#kompensata-aktywów-i-zobowiązań-finansowych--ust-2a] > Aktywa finansowe i zobowiązania finansowe wykazuje się w bilansie w > kwocie netto po kompensacie, jeżeli jednostka ma bezwarunkowe > prawo do kompensaty aktywów i zobowiązań danego rodzaju i zamierza > je rozliczyć w kwocie netto albo jednocześnie wydać składnik aktywów > finansowych i rozliczyć zobowiązanie finansowe. Kompensata wymaga **dwóch warunków łącznie**: 1. bezwarunkowe prawo do kompensaty (np. umowa nettingowa, przepis), 2. zamiar rozliczenia netto (deklaracja w polityce rachunkowości lub umowie). Typowy przypadek: rachunek bieżący w banku (saldo debetowe jednego dnia, kredytowe następnego) — w bilansie wykazuje się **saldo netto** konta bankowego. ### Odpisy z wyniku w ciągu roku — ust. 3 [#odpisy-z-wyniku-w-ciągu-roku--ust-3] Odpisy z zysku netto dokonywane w ciągu roku (zaliczki na dywidendę, inne) wykazuje się **ze znakiem ujemnym** w pasywach, w pozycji „Kapitał (fundusz) własny" — „Odpisy z zysku netto w ciągu roku obrotowego (wielkość ujemna)". ## Wzory bilansu — ust. 5 [#wzory-bilansu--ust-5] > Bilans powinien zawierać informacje w zakresie ustalonym: > > 1. dla jednostek innych niż banki, zakłady ubezpieczeń i zakłady > reasekuracji — w załączniku nr 1 do ustawy; > 2. dla banków — w załączniku nr 2 do ustawy; > 3. dla zakładów ubezpieczeń i zakładów reasekuracji — w załączniku > nr 3 do ustawy; > 4. dla jednostek mikro sporządzających uproszczony bilans — w > załączniku nr 4 do ustawy; > 5. dla jednostek małych sporządzających uproszczony bilans — w > załączniku nr 5 do ustawy; > 6. dla OPP — w załączniku nr 6 do ustawy. Dla typowej sp. z o.o. istotne są **dwa** warianty: | Wzór | Adresat | Liczba pozycji (szacunkowo) | | ---------------------------------------------------------------------------- | ---------------------------------------------------------------------------- | --------------------------- | | [Załącznik nr 1](/docs/zgodnosc-z-prawem/ustawa-o-rachunkowosci/zalacznik-1) | jednostki inne — domyślny wariant | ok. 90 pozycji bilansu | | [Załącznik nr 5](/docs/zgodnosc-z-prawem/ustawa-o-rachunkowosci/zalacznik-5) | jednostki małe () — uproszczony | ok. 30 pozycji bilansu | Przejście na uproszczony wariant wymaga uchwały organu zatwierdzającego — nie jest automatyczne z samego spełnienia progów. ## Struktura bilansu — załącznik 1 [#struktura-bilansu--załącznik-1] ### Aktywa [#aktywa] Aktywa w bilansie załącznika 1 są pogrupowane w **dwie główne grupy**: | Grupa | Kod | Zawartość — przykładowe pozycje | | --------------- | --- | -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- | | Aktywa trwałe | A | wartości niematerialne i prawne, rzeczowe aktywa trwałe, należności długoterminowe, inwestycje długoterminowe, długoterminowe rozliczenia międzyokresowe | | Aktywa obrotowe | B | zapasy, należności krótkoterminowe, inwestycje krótkoterminowe (w tym środki pieniężne), krótkoterminowe rozliczenia międzyokresowe | Szczegółowy podział aktywów trwałych A: | Pozycja | Tytuł | Typowe konta | | ------- | ----------------------------------------- | ----------------------- | | A.I | Wartości niematerialne i prawne | 020, 070 | | A.II | Rzeczowe aktywa trwałe | 010, 030, 080 minus 070 | | A.III | Należności długoterminowe | 241 (>12 mies.) | | A.IV | Inwestycje długoterminowe | 030, 140 długoterminowe | | A.V | Długoterminowe rozliczenia międzyokresowe | 650 długoterminowe | Aktywa obrotowe B: | Pozycja | Tytuł | Typowe konta | | ------- | ------------------------------------------ | ---------------------------------- | | B.I | Zapasy | 300, 310, 330, 601 | | B.II | Należności krótkoterminowe | 201, 221, 229, 241 (≤12 mies.) | | B.III | Inwestycje krótkoterminowe | 130, 131, 135, 140 krótkoterminowe | | B.IV | Krótkoterminowe rozliczenia międzyokresowe | 650 krótkoterminowe | ### Pasywa [#pasywa] Pasywa są pogrupowane w: | Grupa | Kod | Zawartość | | -------------------------------------- | --- | ----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- | | Kapitał (fundusz) własny | A | kapitał zakładowy, zapasowy, z aktualizacji wyceny, zysk / strata z lat ubiegłych, zysk / strata netto, odpisy z zysku w ciągu roku | | Zobowiązania i rezerwy na zobowiązania | B | rezerwy, zobowiązania długoterminowe, zobowiązania krótkoterminowe, rozliczenia międzyokresowe | Kapitał własny A (szczegółowo): | Pozycja | Tytuł | Typowe konta | | ------- | ------------------------------------------ | ------------ | | A.I | Kapitał (fundusz) podstawowy | 800 | | A.II | Kapitał zapasowy | 810 | | A.III | Kapitał z aktualizacji wyceny | 811 | | A.IV | Pozostałe kapitały rezerwowe | 813 | | A.V | Zysk / strata z lat ubiegłych | 820 | | A.VI | Zysk / strata netto | saldo 860 | | A.VII | Odpisy z zysku netto w ciągu roku (ujemna) | 822 | Zobowiązania B: | Pozycja | Tytuł | Kluczowa cecha | | ------- | ---------------------------- | --------------------------------------------------------------------------- | | B.I | Rezerwy na zobowiązania | niepewna kwota lub termin | | B.II | Zobowiązania długoterminowe | termin wymagalności > 12 mies. | | B.III | Zobowiązania krótkoterminowe | termin wymagalności ≤ 12 mies. — tu większość zobowiązań typowej sp. z o.o. | | B.IV | Rozliczenia międzyokresowe | bierne RMK, dotacje rozliczane w czasie | ## Realizacja w Numify [#realizacja-w-numify] | Krok | Funkcja Numify | Efekt | | --------------------------------- | ------------------------------------------------------------------------------------- | ---------------------------------------------------------- | | Mapowanie kont na pozycje bilansu | plan-kont (flagi `balancePosition`) | każde konto ma przypisaną pozycję A.I–B.IV lub A–B pasywów | | Generowanie bilansu z sald | [balance-sheet](/docs/korzystanie-z-numify/balance-sheet) | suma sald kont według mapowania | | Dane porównawcze | [balance-sheet](/docs/korzystanie-z-numify/balance-sheet) — kolumna „poprzedni okres" | z zamkniętego poprzedniego roku obrotowego | | Wzór załącznika | ustawienia jednostki | `balanceSheetTemplate = 'zal1'` lub `'zal5'` | | Eksport XML | [exports](/docs/korzystanie-z-numify/exports) | bilans wbudowany w e-Sprawozdanie | ### Uczciwe framing — mapowanie kont [#uczciwe-framing--mapowanie-kont] Mapowanie kont księgi głównej na pozycje bilansu jest **kluczowym krokiem** konfiguracyjnym — błąd w mapowaniu = błąd w bilansie. Numify dostarcza **domyślne mapowanie** dla wzorcowego planu kont (zobacz [plan kont](/docs/zgodnosc-z-prawem/ustawa-o-rachunkowosci/art-10-plan-kont)), ale każda jednostka z indywidualnymi kontami musi **zweryfikować mapowanie ręcznie** przy pierwszym bilansie. ## Wartość ogólna — równanie bilansowe [#wartość-ogólna--równanie-bilansowe] Aktywa (A + B) = Pasywa (A + B). Nierówność o jakąkolwiek kwotę oznacza błąd w księgach. Typowe przyczyny: * Zapis z niezbilansowaną stroną Wn ≠ Ma (nie powinien powstać w systemie podwójnego zapisu — zobacz [art. 23](/docs/zgodnosc-z-prawem/ustawa-o-rachunkowosci/art-23-zapis-ksiegowy)). * Błędne mapowanie konta — konto wynikowe zaksięgowane w bilansie lub odwrotnie. * Różnice kursowe nie zamknięte na koniec roku — saldo konta 750 / 755 zasila wynik netto przez RZiS, który trafia do kapitału własnego (pozycja A.VI). Numify blokuje eksport XML e-Sprawozdania, jeśli bilans nie bilansuje na kwotę > 0,01 zł — chroni przed złożeniem wadliwego SF do KRS. ## Częste błędy [#częste-błędy] * **Bilans nie bilansuje** — typowo błędne mapowanie konta wynikowego na pozycję bilansu. * **Dane porównawcze z ręcznie wpisanego bilansu, nie z zamkniętych ksiąg poprzedniego roku** — narusza ciągłość (). * **Pominięcie odpisów aktualizujących** — należności wątpliwe prezentowane w pełnej wartości nominalnej. * **Brak kompensaty salda rachunku bankowego** — prezentacja brutto mimo spełnienia warunków ust. 2a. * **Środki trwałe prezentowane w wartości początkowej** — pomija umorzenie, narusza ust. 2 pkt 1. * **Używanie załącznika 5 bez uchwały o statusie jednostki małej** — sam fakt spełnienia progów nie wystarczy. * **Zysk netto w dwóch miejscach** — raz na koncie 860, raz przepisany do pasywów jako A.VI; bilans zaczyna podwójnie liczyć wynik. ## Checklist — sporządzenie bilansu [#checklist--sporządzenie-bilansu] * [ ] Księgi zamknięte technicznie na dzień bilansowy (status `closed`). * [ ] Inwentaryzacja przeprowadzona, różnice rozliczone. * [ ] Wycena aktywów i pasywów zgodna z . * [ ] Odpisy amortyzacyjne za grudzień wygenerowane. * [ ] Odpisy aktualizujące należności wątpliwe zaksięgowane. * [ ] Różnice kursowe z konta 751 / 755 naliczone i zaksięgowane. * [ ] Mapowanie kont na pozycje bilansu zweryfikowane. * [ ] Bilans wygenerowany — kolumna bieżąca + porównawcza. * [ ] Kolumna porównawcza zgodna z bilansem zamknięcia poprzedniego roku. * [ ] Bilans bilansuje (Aktywa = Pasywa, tolerancja ≤ 0,01 zł). * [ ] Wariant wzoru (załącznik 1 lub 5) zgodny z polityką rachunkowości.