--- title: "Art. 30 UoR — Kursy walut obcych" description: "Wycena aktywów, pasywów i operacji wyrażonych w walutach obcych — średni kurs NBP z dnia poprzedzającego operację, wycena na dzień bilansowy, różnice kursowe jako przychody/koszty finansowe." url: https://numifyai.com/docs/zgodnosc-z-prawem/ustawa-o-rachunkowosci/art-30-kursy-walut review_status: internal updated: 2026-04-16 --- Księgi rachunkowe prowadzi się w złotych polskich () — każda operacja w walucie obcej musi być przeliczona na PLN po odpowiednim kursie. Art. 30 UoR określa **który kurs** i **z jakiego dnia** należy stosować. Błąd polega najczęściej na zastosowaniu kursu z dnia operacji zamiast z dnia poprzedzającego. ## Zasada ogólna — art. 30 ust. 2 [#zasada-ogólna--art-30-ust-2] > Wyrażone w walutach obcych operacje gospodarcze ujmuje się w księgach > rachunkowych na dzień ich przeprowadzenia — o ile odrębne przepisy > dotyczące środków pochodzących z budżetu Unii Europejskiej (...) nie > stanowią inaczej — odpowiednio po kursie: > > 1. **faktycznie zastosowanym** w tym dniu, wynikającym z charakteru > operacji — w przypadku sprzedaży lub kupna walut oraz zapłaty > należności lub zobowiązań; > 2. **średnim ogłoszonym dla danej waluty przez Narodowy Bank Polski > z dnia poprzedzającego** ten dzień — w przypadku zapłaty > należności lub zobowiązań, jeżeli nie jest zasadne zastosowanie > kursu, o którym mowa w pkt 1, a także w przypadku pozostałych > operacji. ### Kiedy kurs faktyczny [#kiedy-kurs-faktyczny] „Kurs faktycznie zastosowany" — np. kurs, po którym bank rzeczywiście przeliczył walutę przy sprzedaży/kupnie. Stosowany przy: * Kupnie waluty w kantorze lub banku. * Przelewie walutowym, gdy bank przewalutował kwotę po swoim kursie. ### Kiedy średni NBP z dnia poprzedzającego [#kiedy-średni-nbp-z-dnia-poprzedzającego] W pozostałych przypadkach — w tym **dla zdecydowanej większości operacji w sp. z o.o.** — stosuje się **średni kurs NBP z Tabeli A z dnia poprzedzającego** datę operacji. Typowe sytuacje: | Operacja | Data operacji | Kurs | | ----------------------------------- | ------------------------ | ----------------------------------- | | Wystawienie faktury sprzedaży w EUR | Data wystawienia | NBP Tabela A z dnia poprzedzającego | | Otrzymanie faktury zakupu w USD | Data wystawienia faktury | NBP Tabela A z dnia poprzedzającego | | Powstanie obowiązku podatkowego VAT | Data obowiązku | NBP Tabela A z dnia poprzedzającego | > **Weekendy i święta:** jeśli dzień poprzedzający to sobota, niedziela > lub święto, NBP nie ogłasza tabeli. Stosuje się kurs z **ostatniego > dnia roboczego poprzedzającego** operację (tabela A z np. piątku przed > poniedziałkową operacją). Numify przeszukuje wstecz do 7 dni, aż > znajdzie opublikowaną tabelę — implementacja w `getNbpRate` w > nbp-exchange-rates.ts. ## Wycena na dzień bilansowy — art. 30 ust. 1 [#wycena-na-dzień-bilansowy--art-30-ust-1] > Nie rzadziej niż na dzień bilansowy wycenia się wyrażone w walutach > obcych: > > 1. składniki aktywów (...) i pasywów — po obowiązującym na ten dzień > średnim kursie ogłoszonym dla danej waluty przez Narodowy Bank > Polski (...); > 2. gotówkę znajdującą się w jednostkach prowadzących kupno i > sprzedaż walut obcych — po kursie, po którym nastąpił jej zakup, > jednak w wysokości nie wyższej od średniego kursu ogłoszonego na > dzień wyceny (...). Różnice: * **Dzień bilansowy** (zwykle 31 grudnia) wymaga wyceny wszystkich pozycji walutowych (aktywów i pasywów) po **kursie z dnia bilansowego** — a nie z dnia poprzedzającego, jak przy normalnych operacjach. * Wyjątek — kasa walutowa w firmach prowadzących kantor wymienia na kurs zakupu, ograniczony do góry przez średni NBP. ## Różnice kursowe — art. 30 ust. 4 [#różnice-kursowe--art-30-ust-4] > Różnice kursowe (...) dotyczące pozostałych aktywów i pasywów > wyrażonych w walutach obcych, powstałe na dzień ich wyceny oraz przy > zapłacie należności i zobowiązań w walutach obcych, jak również > sprzedaży walut, **zalicza się odpowiednio do przychodów lub kosztów > finansowych** (...). Różnica kursowa powstaje, kiedy ten sam walutowy składnik aktywów / pasywów ma inną wartość PLN w dwóch momentach: * Przy ujęciu — kurs NBP z dnia poprzedzającego wystawienie faktury. * Przy zapłacie — kurs faktyczny (bankowy) albo NBP z dnia poprzedzającego zapłatę. Przykład — faktura sprzedaży na 1 000 EUR: | Data | Kurs | PLN | Strona księgi | | ------------------------- | ------ | -------------- | --------------------------------- | | 15 stycznia (wystawienie) | 4,3000 | 4 300,00 | Dt 201 / Ct 700 | | 10 lutego (zapłata) | 4,3500 | 4 350,00 | Dt 130 4 350,00 / Ct 201 4 300,00 | | | | **50,00 zysk** | Ct 750 — różnica kursowa dodatnia | Różnica trafia na konto (dodatnia) lub (ujemna). Numify auto-rozlicza różnice kursowe przy księgowaniu płatności w module bankowym. ## Jak Numify realizuje art. 30 [#jak-numify-realizuje-art-30] ### Pobieranie kursów NBP [#pobieranie-kursów-nbp] Funkcja `getNbpRate(currencyCode, invoiceDate)` w nbp-exchange-rates.ts: 1. Dla PLN zwraca od razu kurs 1,0. 2. Dla innych walut — szuka kursu **dla dnia poprzedzającego** `invoiceDate`. 3. Jeśli ten dzień to weekend / święto — cofając się dzień po dniu do 7 dni wstecz, aż znajdzie opublikowaną tabelę. 4. Odpowiada z pola `mid` z API NBP, cachuje wynik w tabeli `exchange_rates`. Endpoint API NBP: `https://api.nbp.pl/api/exchangerates/rates/a/{code}/{date}/` (wyłącznie HTTPS od sierpnia 2025 r.). ### Konwersja kwoty faktury do PLN [#konwersja-kwoty-faktury-do-pln] Funkcja `convertToPln(amountGrosze, rate)` mnoży kwotę w groszach waluty obcej przez kurs — wynikiem jest kwota w groszach PLN. Zaokrąglanie jest matematyczne (`Math.round`). ### Batch-fetch kursów dla importu [#batch-fetch-kursów-dla-importu] Funkcja `prefetchNbpRateRange(currencyCode, startDate, endDate)` pobiera tabelę kursów dla zakresu dat (max 93 dni per wywołanie — ograniczenie NBP). Służy do importu wyciągów bankowych z okresu dłuższego niż pojedyncza data — zamiast wielu sekwencyjnych zapytań wykonywany jest jeden masowy fetch i cache w `exchange_rates`. ### Domyślne stawki na faktury [#domyślne-stawki-na-faktury] Kwoty walutowe przy wystawianiu faktury są automatycznie przeliczane na PLN w momencie zapisu — pola `amountNetPln`, `amountVatPln`, `amountGrossPln` w tabeli `transactions`. Przy zmianie daty wystawienia kurs jest pobierany ponownie. ### Różnice kursowe przy zapłacie [#różnice-kursowe-przy-zapłacie] Moduł płatności (`payment-journal.ts`) porównuje kurs przy wystawieniu z kursem przy zapłacie i księguje różnicę na kontach 750 / 755. Pokrycie testowe w `payment-journal.test.ts`. ## Częste błędy [#częste-błędy] * **Zastosowanie kursu z dnia operacji, nie z dnia poprzedzającego** — klasyczny błąd, skutkuje niewielkimi różnicami, ale narusza . Cały dziennik wówczas trzeba korygować przez storno. * **Brak wyceny na dzień bilansowy** — salda walutowe muszą być przewartościowane na 31 grudnia. Jeśli tego nie zrobiono, bilans jest nieprawidłowy. * **Kurs NBP dla walut nie notowanych w Tabeli A** — niektóre waluty są tylko w Tabeli B (np. GEL, MMK). W takim przypadku stosuje się kurs krzyżowy przez USD / EUR (). Numify obsługuje wyłącznie waluty z Tabeli A. ## Zaokrąglenia i przechowywanie w groszach [#zaokrąglenia-i-przechowywanie-w-groszach] Numify przechowuje wszystkie kwoty jako **liczby całkowite w groszach** — zarówno w walucie oryginalnej, jak i w PLN po przeliczeniu. Eliminuje to błędy zaokrągleń typowe dla typów `decimal`/`float` i gwarantuje, że dwa zapisy o tych samych kwotach są bitowo identyczne. Kurs NBP jest przechowywany w typie `decimal` z 4 miejscami dziesiętnymi (zgodnie z publikacją NBP). Mnożenie `grosze * rate` i `Math.round` daje deterministyczny wynik. Pierwsza wersja — oparta na aktualnym tekście art. 30 UoR (Dz.U. 2023 poz. 120) oraz implementacji `nbp-exchange-rates.ts` i `payment-journal.ts`.