--- title: "Art. 18 UoR — Zestawienie obrotów i sald" description: "Zestawienie obrotów i sald (ZOiS) — obowiązkowe miesięczne podsumowanie kont księgi głównej, zgodność z obrotami dziennika, zestawienie sald kont ksiąg pomocniczych na dzień zamknięcia ksiąg." url: https://numifyai.com/docs/zgodnosc-z-prawem/ustawa-o-rachunkowosci/art-18-trial-balance review_status: internal updated: 2026-04-16 --- Zestawienie obrotów i sald (ZOiS) to tabelaryczne podsumowanie stanu wszystkich kont księgi głównej na dany moment. Jest punktem kontrolnym ksiąg — jeśli ZOiS się nie zbilansuje, ksiegi są błędne. ## Definicja — art. 18 ust. 1 [#definicja--art-18-ust-1] > Na podstawie zapisów na kontach księgi głównej sporządza się na > koniec każdego okresu sprawozdawczego, **nie rzadziej niż na koniec > miesiąca**, zestawienie obrotów i sald, zawierające: > > 1. symbole lub nazwy kont; > 2. salda kont na dzień otwarcia ksiąg rachunkowych, obroty za okres > sprawozdawczy i narastająco od początku roku obrotowego oraz salda > na koniec okresu sprawozdawczego; > 3. sumę sald na dzień otwarcia ksiąg rachunkowych, obrotów za okres > sprawozdawczy i narastająco od początku roku obrotowego oraz sald > na koniec okresu sprawozdawczego. > > Obroty tego zestawienia powinny być zgodne z obrotami dziennika lub > obrotami zestawienia obrotów dzienników częściowych. Trzy kluczowe wymogi: ### 1. Częstotliwość — co najmniej miesięcznie [#1-częstotliwość--co-najmniej-miesięcznie] ZOiS musi być sporządzane **co najmniej na koniec każdego miesiąca**. Słowo „co najmniej" pozwala sporządzać je częściej (np. tygodniowo dla celów kontrolnych), ale nie pozwala robić rzadziej (np. tylko kwartalnie). ### 2. Obowiązkowa zawartość [#2-obowiązkowa-zawartość] ZOiS musi zawierać dla każdego konta: | Kolumna | Opis | | --------------------- | ------------------------------------------------- | | Symbol / nazwa konta | Kod z planu kont (np. 202) i jego nazwa | | Saldo BO | Saldo na dzień otwarcia ksiąg (początek roku) | | Obroty miesiąca Dt | Suma debetów w danym miesiącu | | Obroty miesiąca Ct | Suma kredytów w danym miesiącu | | Obroty narastająco Dt | Suma debetów od początku roku | | Obroty narastająco Ct | Suma kredytów od początku roku | | Saldo BZ Dt | Saldo końcowe po stronie debetu (jeśli dodatnie) | | Saldo BZ Ct | Saldo końcowe po stronie kredytu (jeśli dodatnie) | Konto może mieć saldo BZ tylko po jednej stronie w danym momencie — salda debetowe i kredytowe są wykluczające. ### 3. Zgodność z dziennikiem [#3-zgodność-z-dziennikiem] Obroty dziennika (suma kolejnych zapisów) muszą być równe obrotom ZOiS (suma Dt wszystkich kont = suma Ct wszystkich kont = suma obrotów dziennika). Jest to **kontrola dziennikowa** — podstawowy test spójności wynikający z podwójnego zapisu (). ## Zestawienie sald kont ksiąg pomocniczych — art. 18 ust. 2 [#zestawienie-sald-kont-ksiąg-pomocniczych--art-18-ust-2] > Co najmniej na dzień zamknięcia ksiąg rachunkowych sporządza się > zestawienia sald wszystkich kont ksiąg pomocniczych, a na dzień > inwentaryzacji — zestawienia sald inwentaryzowanej grupy składników > aktywów. Dwa dodatkowe zestawienia: 1. **Na dzień zamknięcia ksiąg** (koniec roku obrotowego, z reguły 31 grudnia) — zestawienie sald **wszystkich** kont ksiąg pomocniczych. Ma za zadanie pokazać stan analityki odpowiadający stanom syntetycznym z bilansu. 2. **Na dzień inwentaryzacji** — zestawienie sald konkretnej inwentaryzowanej grupy (np. środków trwałych), żeby móc porównać z rzeczywistym stanem (inwentaryzacja jest z kolei regulowana – ). ## Jak Numify realizuje art. 18 [#jak-numify-realizuje-art-18] ### Generowanie ZOiS [#generowanie-zois] Funkcja `generateTrialBalance` w trial-balance.ts realizuje wymogi art. 18 ust. 1: 1. Pobiera wszystkie aktywne konta z `chart_accounts`. 2. Liczy salda otwarcia (obroty przed `startDate`). 3. Liczy obroty okresu (debet i kredyt między `startDate` i `endDate`). 4. Buduje saldo BZ = BO + obroty Dt – obroty Ct, rozdzielone na stronę debetową i kredytową. 5. Sumuje totals i sprawdza `isBalanced`: ``` totals.periodDebit === totals.periodCredit && totals.openingDebit === totals.openingCredit && totals.closingDebit === totals.closingCredit ``` Jeśli `isBalanced = false`, aplikacja sygnalizuje rozjazd — to błąd ksiąg wymagający interwencji (najczęściej konsekwencja ręcznej modyfikacji bazy, co jest zabronione przez ). ### Widok `/trial-balance` [#widok-trial-balance] Ekran `/trial-balance` pokazuje ZOiS za wybrany okres (miesiąc / kwartał / rok). Można: * Zmienić zakres dat. * Wyeksportować do PDF / XLSX (endpoint `/api/financial-reports/export/trial-balance`). * Drillnąć z pozycji konta do jego księgi (ekran `/general-ledger`). ### Zestawienie sald kont ksiąg pomocniczych (ust. 2) [#zestawienie-sald-kont-ksiąg-pomocniczych-ust-2] Dla kontrahentów — `getContractorLedgerSummary` w subsidiary-ledger.ts daje listę sald per kontrahent. Dla środków trwałych — per karta (`getFixedAssetLedger`). Oba są wymagane na dzień zamknięcia ksiąg rocznych. Zamknięcie roku w Numify (ekran `/fiscal-periods`) generuje zapis przeksięgowań rocznych ( → kapitały), blokuje wszystkie 12 okresów miesięcznych oraz tworzy **bilans otwarcia** kolejnego roku — wymogi (otwarcie ksiąg i kontynuacja BO). Implementacja w year-end-close.ts oraz opening-balance.ts. ## Częste błędy [#częste-błędy] * **„Moja suma Dt ≠ Ct"** — najczęściej oznacza ręczną zmianę w bazie, pominięcie wiersza przy imporcie, albo storno, które nie zostało skompletowane. Każdy zapis w dzienniku musi być samoważący. * **„ZOiS nie zgadza się z bilansem"** — prawie zawsze błąd w znacznikach `balanceSheetTag` na kontach (zespół 0 Środki trwałe musi być zmapowany na `AKT_A_II`, amortyzacja skumulowana 070 na ten sam tag po stronie ujemnej itd.). * **„ZOiS się zgadza co do grosza, ale raport mówi że nie"** — błąd zaokrągleń przy walutach obcych. Numify przechowuje wszystko w groszach (integer), ale jeśli ktoś zaimportował dane z systemu przechowującego w `decimal`, mogą być rozjazdy ±1 grosz per wiersz. Pierwsza wersja — oparta na aktualnym tekście art. 18 UoR (Dz.U. 2023 poz. 120) oraz implementacji `generateTrialBalance` i `getContractorLedgerSummary` w `src/lib/services/`.