--- title: "Art. 10 UoR — plan kont i polityka rachunkowości" description: "Obowiązkowy dokument opisujący przyjęte przez jednostkę zasady (politykę) rachunkowości — zakładowy plan kont, metody wyceny, sposób prowadzenia ksiąg, opis systemu informatycznego. Podstawa prawna i realizacja w Numify." url: https://numifyai.com/docs/zgodnosc-z-prawem/ustawa-o-rachunkowosci/art-10-plan-kont review_status: internal updated: 2026-04-16 --- Każda jednostka zobowiązana do prowadzenia ksiąg rachunkowych — w tym każda sp. z o.o. — musi posiadać **pisemną dokumentację opisującą przyjęte zasady (politykę) rachunkowości**. Obowiązek jest bezwarunkowy (), a za jego brak odpowiada kierownik jednostki (zarząd spółki). ## Obowiązkowy zakres polityki rachunkowości [#obowiązkowy-zakres-polityki-rachunkowości] Ustawa wymienia w cztery obszary, które muszą być opisane: | Punkt | Obszar | Zakres wymaganego opisu | | ----- | ----------------------------------------------------------------- | -------------------------------------------------------------------------------- | | 1 | Rok obrotowy i okresy sprawozdawcze | Definicja roku obrotowego (zwykle kalendarzowy), okresy miesięczne do sprawozdań | | 2 | Metody wyceny aktywów i pasywów oraz ustalania wyniku finansowego | Wycena środków trwałych, należności, zapasów, walut obcych | | 3 | Sposób prowadzenia ksiąg rachunkowych | Plan kont, wykaz zbiorów danych, opis systemu informatycznego | | 4 | System ochrony danych i dowodów księgowych | Zabezpieczenia, kopie zapasowe, dostęp | Punkt 3 jest rozbity na trzy literki — szczegóły poniżej. ## Sposób prowadzenia ksiąg (art. 10 ust. 1 pkt 3) [#sposób-prowadzenia-ksiąg-art-10-ust-1-pkt-3] To najbardziej rozbudowana część polityki. Obejmuje: ### a) Zakładowy plan kont [#a-zakładowy-plan-kont] Wykaz kont księgi głównej wraz z: * Zasadami klasyfikacji zdarzeń (np. co idzie na konto 402 „Usługi obce" a co na 403 „Podatki i opłaty"). * Zasadami prowadzenia kont ksiąg pomocniczych. * Sposobem powiązania kont analitycznych z syntetycznymi (np. konta analityczne `200-01`, `200-02`, ... rozbijają syntetyczne 200). Numify domyślnie seeduje polski plan kont oparty na zespołach 0–8 — patrz [Art. 15 — księga główna](/docs/zgodnosc-z-prawem/ustawa-o-rachunkowosci/art-15-ksiega-glowna). Implementacja: seed-company-accounts.ts, pełna tabela definicji w src/db/seed-accounts.ts. ### b) Wykaz ksiąg rachunkowych / zbiorów danych [#b-wykaz-ksiąg-rachunkowych--zbiorów-danych] Przy prowadzeniu ksiąg na komputerze — wykaz **zbiorów danych tworzących księgi rachunkowe na informatycznych nośnikach danych**, z określeniem ich struktury, powiązań i funkcji. W praktyce: lista tabel bazodanowych, które tworzą księgi — u nas `journal_entries`, `journal_lines`, `chart_accounts`, `contractors`, `fixed_assets`, `exchange_rates` itd. Schemat jest definiowany w [`src/db/schema.ts`](https://github.com/kacperkwapisz/numifyai/blob/master/src/db/schema.ts). ### c) Opis systemu informatycznego [#c-opis-systemu-informatycznego] Przy prowadzeniu ksiąg komputerem — **wykaz programów, procedur lub funkcji** wraz z opisem: * Algorytmów i parametrów. * Programowych zasad ochrony danych (uwierzytelnianie, autoryzacja, szyfrowanie). * Wersji oprogramowania i daty rozpoczęcia eksploatacji. Numify udostępnia generator wstępnego dokumentu polityki rachunkowości, który wypełnia ten opis na podstawie wersji aplikacji i konfiguracji spółki — zobacz sekcję [Generowanie polityki rachunkowości w Numify](#generowanie-polityki-rachunkowosci-w-numify) poniżej. ## Metody wyceny (art. 10 ust. 1 pkt 2) [#metody-wyceny-art-10-ust-1-pkt-2] Polityka musi opisywać zasady wyceny. Najczęstsze decyzje dla sp. z o.o.: | Grupa | Typowy wybór | Odniesienie UoR | | ------------------------------- | --------------------------------------------------- | --------------------------------------------- | | Środki trwałe | Cena nabycia pomniejszona o amortyzację | | | Wartości niematerialne i prawne | Cena nabycia pomniejszona o amortyzację | | | Materiały, towary | Cena nabycia lub koszt wytworzenia | | | Należności | Kwota wymaganej zapłaty, z odpisami aktualizującymi | | | Zobowiązania | Kwota wymagająca zapłaty | | | Operacje w walutach obcych | Średni kurs NBP z dnia poprzedzającego operację | | Szczegóły wyceny walutowej — zobacz [Art. 30 — kursy walut](/docs/zgodnosc-z-prawem/ustawa-o-rachunkowosci/art-30-kursy-walut). ## System ochrony danych (art. 10 ust. 1 pkt 4) [#system-ochrony-danych-art-10-ust-1-pkt-4] Polityka musi opisywać **system służący ochronie danych i ich zbiorów, w tym dowodów księgowych, ksiąg rachunkowych i innych dokumentów**. W praktyce to opis: * Kopii zapasowych (częstotliwość, miejsce przechowywania, test odtworzenia). * Uwierzytelniania użytkowników (hasła, 2FA, SSO). * Kontroli dostępu (role, uprawnienia). * Szyfrowania (w spoczynku, w transmisji). * Retencji dokumentów zgodnie z . Numify: kopie R2 + Postgres, szyfrowanie dokumentów R2 przez SSE-S3, wrażliwe pola (np. certyfikaty KSeF) szyfrowane AES-256-CBC w bazie. ## Forma, zatwierdzenie, aktualizacja [#forma-zatwierdzenie-aktualizacja] nakłada trzy wymogi na dokument polityki: * **Forma pisemna** — może być elektroniczna, ale musi być utrwalona w sposób czytelny i odtwarzalny. * **Ustalenie przez kierownika jednostki** — dla sp. z o.o. oznacza to zarząd. W praktyce potrzebna jest uchwała zarządu przyjmująca politykę. * **Aktualizacja** — polityka musi być aktualizowana przy zmianach operacyjnych, prawnych lub systemu informatycznego. Zmiana polityki obowiązuje co do zasady **od początku nowego roku obrotowego** — zmiany w ciągu roku są dozwolone tylko wyjątkowo (np. zmiana przepisów wymuszająca inny sposób wyceny). ## Krajowe standardy rachunkowości i MSR [#krajowe-standardy-rachunkowości-i-msr] pozwala: * W sprawach nieuregulowanych ustawą — stosować **Krajowe Standardy Rachunkowości** (KSR) wydawane przez Komitet Standardów Rachunkowości przy Ministrze Finansów. * W razie braku KSR — stosować **Międzynarodowe Standardy Rachunkowości** (MSR/MSSF), o ile jednostka nie jest objęta obligatoryjnym MSR (banki, podmioty publiczne). Typowa sp. z o.o. najczęściej odwołuje się do KSR nr 7 (zmiany zasad rachunkowości), KSR nr 11 (środki trwałe) i KSR nr 13 (koszt wytworzenia). ## Generowanie polityki rachunkowości w Numify [#generowanie-polityki-rachunkowości-w-numify] Numify dostarcza **wstępny projekt polityki rachunkowości** generowany na podstawie danych spółki (forma prawna, status VAT, stawka CIT, rok obrotowy) oraz bieżącej konfiguracji (liczba kont w planie kont, liczba środków trwałych). Dokument jest dostępny pod `/accounting-policy` w aplikacji — implementacja: accounting-policy.ts. Generator wypełnia 12 sekcji wymaganych przez art. 10 (postanowienia ogólne, dane identyfikacyjne, rok obrotowy, miejsce prowadzenia ksiąg, plan kont, metody wyceny, metody amortyzacji, ewidencja kosztów, sprawozdawczość, JPK/KSeF, przechowywanie dokumentów, postanowienia końcowe). > **Ważne:** wygenerowany dokument to **projekt wymagający akceptacji > przez Zarząd** — nie jest to gotowy dokument przyjęty automatycznie. > Przed podpisaniem polityki należy: > > 1. Zweryfikować treść z księgowym lub doradcą podatkowym. > 2. Dostosować sekcję metod wyceny do faktycznie stosowanych w spółce. > 3. Przyjąć uchwałą zarządu. > 4. Podpisać i archiwizować (min. okres prowadzenia ksiąg). Przy zmianie przepisów (np. wyższe progi amortyzacji jednorazowej, nowe obowiązki JPK) generator aktualizuje szablon — ale **aktualizacja przyjętej polityki wymaga osobnej uchwały zarządu** zgodnie z . ## Dlaczego to ma znaczenie [#dlaczego-to-ma-znaczenie] Brak polityki rachunkowości albo jej niespójność z faktyczną praktyką księgową to jeden z najczęstszych zarzutów przy kontroli skarbowej. W skrajnym przypadku może skutkować: * Zakwestionowaniem poprawności ksiąg i oszacowaniem podstawy opodatkowania przez organ podatkowy. * Odpowiedzialnością karną członków zarządu z — grzywną albo karą pozbawienia wolności do lat 2 (albo obiema karami łącznie) za dopuszczenie do nieprowadzenia ksiąg, prowadzenia ich wbrew przepisom lub podawania w nich nierzetelnych danych. Pierwsza wersja — oparta na aktualnym tekście art. 10 UoR (tekst jednolity Dz.U. 2023 poz. 120) oraz na implementacji generatora polityki w `src/lib/services/accounting-policy.ts`.