---
title: "Rachunek zysków i strat — art. 47 UoR"
description: "RZiS jako składnik sprawozdania finansowego — warianty kalkulacyjny i porównawczy, struktura pozycji A–L, wybór wariantu w polityce rachunkowości, uproszczenia dla jednostki małej."
url: https://numifyai.com/docs/zgodnosc-z-prawem/sprawozdanie-finansowe/rzis
review_status: internal
updated: 2026-04-16
---


**Rachunek zysków i strat** (dalej: RZiS) to drugi obowiązkowy
składnik SF — pokazuje, **jak** jednostka osiągnęła wynik finansowy
za rok obrotowy, zestawiając przychody, koszty, zyski i straty oraz
obowiązkowe obciążenia wyniku. Zasadę ogólną określa
<LegalRef act="UoR" art="47" paragraph="1" />, strukturę — Załącznik 1
(pełny) lub Załącznik 5 (jednostki małe).

<ComplianceDisclaimer />

## Zakres RZiS — art. 47 ust. 1 [#zakres-rzis--art-47-ust-1]

> W rachunku zysków i strat wykazuje się oddzielnie przychody,
> koszty, zyski i straty oraz obowiązkowe obciążenia wyniku
> finansowego za bieżący i poprzedni rok obrotowy.

Cztery kategorie — nie tylko przychody i koszty:

| Kategoria              | Co obejmuje                                               | UoR                                                 |
| ---------------------- | --------------------------------------------------------- | --------------------------------------------------- |
| Przychody              | Przychody ze sprzedaży + pozostałe operacyjne + finansowe | <LegalRef act="UoR" art="3" paragraph="1" /> pkt 30 |
| Koszty                 | Koszty operacyjne + pozostałe operacyjne + finansowe      | <LegalRef act="UoR" art="3" paragraph="1" /> pkt 31 |
| Zyski i straty         | Z tytułu zbycia aktywów trwałych, zdarzenia losowe itp.   | <LegalRef act="UoR" art="3" paragraph="1" /> pkt 32 |
| Obowiązkowe obciążenia | Podatek dochodowy, inne obowiązkowe pomniejszenia         | <LegalRef act="UoR" art="47" paragraph="1" />       |

Tak jak w bilansie — wymagane są **dwie kolumny**: bieżący rok
obrotowy i rok poprzedni (dla pierwszego roku działalności kolumna
poprzedniego roku pozostaje pusta).

## Wybór wariantu — kalkulacyjny albo porównawczy [#wybór-wariantu--kalkulacyjny-albo-porównawczy]

<LegalRef act="UoR" art="47" paragraph="4" /> daje kierownikowi
jednostki **wybór** między dwoma wariantami:

> (...) w wariancie kalkulacyjnym albo porównawczym, zależnie od
> wyboru dokonanego przez kierownika jednostki.

Wybór jest elementem **polityki rachunkowości** — raz dokonany,
stosuje się go w kolejnych latach (zasada ciągłości). Zmiana wariantu
wymaga uzasadnienia i ujawnienia w informacji dodatkowej.

### Wariant porównawczy [#wariant-porównawczy]

Opiera się na **kosztach według rodzajów** (zespół 4 planu kont).
Przychody ze sprzedaży są korygowane o zmianę stanu produktów
i koszt wytworzenia produktów na własne potrzeby jednostki.

**Stosuje się gdy:** ewidencja kosztów jest prowadzona wyłącznie
w zespole 4 (<AccountRef code="400" />, <AccountRef code="401" />,
<AccountRef code="402" />, <AccountRef code="404" /> itd.) — typowe
dla usługowej sp. z o.o., gdzie nie ma ewidencji wyrobów gotowych
ani magazynu.

### Wariant kalkulacyjny [#wariant-kalkulacyjny]

Opiera się na **kosztach wg miejsc i rodzajów działalności** (zespół
5 — produkcja, sprzedaż, zarząd). Przychody ze sprzedaży są
zestawiane z kosztem własnym sprzedaży **bez** korekt o zmianę stanu
produktów.

**Stosuje się gdy:** jednostka prowadzi ewidencję kosztów w zespole
5 lub równolegle w 4 i 5 — typowe dla jednostek produkcyjnych
i handlowych z magazynem wyrobów gotowych.

### Który wybrać [#który-wybrać]

| Typ działalności                     | Zalecany wariant | Powód                                                   |
| ------------------------------------ | ---------------- | ------------------------------------------------------- |
| Usługowa sp. z o.o. (konsulting, IT) | **Porównawczy**  | Brak wyrobów gotowych, koszty liczone tylko w zespole 4 |
| Handlowa                             | Dowolny          | Zależy od potrzeb raportowania wewnętrznego             |
| Produkcyjna z magazynem              | **Kalkulacyjny** | Pokazuje koszt wytworzenia produktów sprzedanych osobno |

Numify implementuje wariant porównawczy — zobacz funkcję
`generateProfitLoss` w
<ServiceRef path="src/lib/services/profit-loss.ts">profit-loss.ts</ServiceRef>.
Struktura wynikowa wiernie odzwierciedla pozycje A–L Załącznika 1.

## Struktura pozycji — wariant porównawczy [#struktura-pozycji--wariant-porównawczy]

| Poz.  | Nazwa                                                    | Konta źródłowe (przykład)                                                                                  |
| ----- | -------------------------------------------------------- | ---------------------------------------------------------------------------------------------------------- |
| A     | Przychody netto ze sprzedaży i zrównane z nimi           | <AccountRef code="700" />, <AccountRef code="701" />, <AccountRef code="702" />, <AccountRef code="711" /> |
| B     | Koszty działalności operacyjnej                          | zespół 4 (<AccountRef code="400" /> – <AccountRef code="409" />) + wartość sprzedanych towarów             |
| **C** | **Zysk (strata) ze sprzedaży** (A − B)                   | — (wynik pośredni)                                                                                         |
| D     | Pozostałe przychody operacyjne                           | <AccountRef code="760" />, <AccountRef code="761" />                                                       |
| E     | Pozostałe koszty operacyjne                              | <AccountRef code="765" />, <AccountRef code="770" />, <AccountRef code="771" />                            |
| **F** | **Zysk (strata) z działalności operacyjnej** (C + D − E) | —                                                                                                          |
| G     | Przychody finansowe                                      | <AccountRef code="750" />, <AccountRef code="751" />                                                       |
| H     | Koszty finansowe                                         | <AccountRef code="755" />                                                                                  |
| **I** | **Zysk (strata) brutto** (F + G − H)                     | —                                                                                                          |
| J     | Podatek dochodowy                                        | <AccountRef code="870" />                                                                                  |
| K     | Pozostałe obowiązkowe zmniejszenia zysku                 | rzadko stosowane                                                                                           |
| **L** | **Zysk (strata) netto** (I − J − K)                      | <AccountRef code="860" /> (wynik finansowy)                                                                |

Pogrubione pozycje (C, F, I, L) są **wynikami pośrednimi** — wyliczane
na podstawie wcześniejszych pozycji, nie z kont bezpośrednio.

## Wariant dla jednostek małych — Załącznik 5 [#wariant-dla-jednostek-małych--załącznik-5]

Jednostka mała (<LegalRef act="UoR" art="3" paragraph="1" /> pkt 1b)
sporządza uproszczony RZiS wg Załącznika 5. Struktura ma również
podział A–L, ale szereg pozycji jest zagregowany:

* Przychody operacyjne są zbierane w mniejszej liczbie pozycji.
* Koszty operacyjne nie są rozbijane na amortyzację / materiały /
  usługi obce z taką szczegółowością jak w Załączniku 1.
* Pozycje „nadzwyczajne" (zyski/straty z wypadków losowych) zostały
  zniesione przez nowelizację z 2016 r. — obecnie klasyfikowane jako
  pozostałe przychody/koszty operacyjne (D/E).

Kierownik jednostki małej może wybrać wariant kalkulacyjny albo
porównawczy (<LegalRef act="UoR" art="47" paragraph="4" /> pkt 5).

## Zaprzestanie działalności — ust. 3 [#zaprzestanie-działalności--ust-3]

<LegalRef act="UoR" art="47" paragraph="3" /> wymaga wyodrębnienia
przychodów i kosztów działalności, której zaprzestania jednostka
przewiduje:

> W przypadku gdy jednostka przewiduje zaprzestanie określonego
> zakresu działalności (...) odpowiednie przychody i koszty z tym
> związane należy wykazać odrębnie od przychodów i kosztów
> działalności kontynuowanej.

Przykład — sp. z o.o. zdecydowała o likwidacji oddziału zajmującego
się sprzedażą hurtową. Przychody i koszty tego oddziału za rok
bilansowy muszą w RZiS być pokazane oddzielnie, aby czytelnik
sprawozdania mógł ocenić trwałą zdolność jednostki do generowania
wyniku.

## Typowe błędy [#typowe-błędy]

* **Zmiana wariantu RZiS bez uzasadnienia** — narusza zasadę
  ciągłości i wymaga ujawnienia w informacji dodatkowej.
* **Mieszanie pozycji „pozostałych operacyjnych" z finansowymi** —
  np. umieszczanie odsetek od należności w pozycji D/E zamiast G.
  Odsetki są **zawsze** finansowe, niezależnie od źródła.
* **Pomijanie zmiany stanu produktów przy wariancie porównawczym** —
  jeśli jednostka ma magazyn wyrobów gotowych, pozycja A musi
  uwzględniać zmianę stanu, inaczej wynik będzie zniekształcony.
* **Brak pozycji podatku** — nawet gdy jednostka wykazuje stratę,
  pozycja J (podatek dochodowy) musi istnieć (z wartością 0). Jej
  brak oznacza, że RZiS jest niepełny.

<ChangeHistory>
  <ChangeEntry date="2026-04-16" act="Phase 3b">
    Pierwsza wersja — oparta na art. 47 UoR (Dz.U. 2023 poz. 120
    t.j.) i implementacji wariantu porównawczego w `profit-loss.ts`.
  </ChangeEntry>
</ChangeHistory>