---
title: "Bilans — art. 46 UoR"
description: "Bilans jako składnik sprawozdania finansowego — struktura aktywów i pasywów, zasada bilansowa, wycena na dzień bilansowy, różnice między Załącznikiem 1 i 5."
url: https://numifyai.com/docs/zgodnosc-z-prawem/sprawozdanie-finansowe/bilans
review_status: internal
updated: 2026-04-16
---


**Bilans** to zestawienie stanu majątkowego jednostki na dzień
bilansowy — z jednej strony aktywa (to, co jednostka ma), z drugiej
pasywa (skąd to ma, czyli źródła finansowania). Naczelna zasada:
**aktywa = pasywa** w każdym momencie.

Podstawowe przepisy reguluje <LegalRef act="UoR" art="46" />,
szczegółową strukturę określają załączniki 1, 4, 5 i 6 UoR.

<ComplianceDisclaimer />

## Zasada bilansowa i układ dwustronny [#zasada-bilansowa-i-układ-dwustronny]

<LegalRef act="UoR" art="46" paragraph="1" /> nakazuje:

> W bilansie wykazuje się stany aktywów i pasywów na dzień kończący
> bieżący i poprzedni rok obrotowy.

Kluczowe elementy tego przepisu:

* **Dwie kolumny** — każdy bilans prezentuje wartości **na koniec
  bieżącego roku** i **na koniec roku poprzedniego**, co umożliwia
  szybką analizę zmian.
* **Suma aktywów = suma pasywów** — to nie formuła matematyczna, tylko
  odbicie podwójnego zapisu: każde zdarzenie gospodarcze ma w księgach
  dwie strony (Dt i Ct), więc suma sald debetowych = suma sald
  kredytowych.

Numify weryfikuje zachowanie tej równości przy generowaniu bilansu.
Funkcja `generateBalanceSheet` w
<ServiceRef path="src/lib/services/balance-sheet.ts">balance-sheet.ts</ServiceRef>
zwraca pole `isBalanced` oraz wartości `totalAssets` i
`totalLiabilities`. Jeśli `isBalanced === false`, oznacza to błąd
w ewidencji (niezbilansowany zapis, brak księgowania przeciwstawnej
strony) — SF w takiej postaci nie może być złożone.

## Wycena składników aktywów [#wycena-składników-aktywów]

<LegalRef act="UoR" art="46" paragraph="2" /> określa, że w aktywach
bilansu wartość poszczególnych składników aktywów wynika z **ich
wartości księgowej**, skorygowanej o:

1. Odpisy amortyzacyjne i umorzeniowe, w tym z tytułu trwałej utraty
   wartości aktywów trwałych.
2. Odpisy aktualizujące wartość rzeczowych składników aktywów
   obrotowych (np. przecena zapasów).
3. Odpisy aktualizujące wartość należności (np. od kontrahentów
   z ujawnioną niewypłacalnością).

Oznacza to, że np. środek trwały o wartości początkowej 100 000 zł
z umorzeniem 40 000 zł pokazuje się w bilansie **netto**, tj. jako
60 000 zł — a nie jako dwie linie (brutto + odpis). W planie kont
konto <AccountRef code="010" name="Środki trwałe" /> i
<AccountRef code="070" name="Umorzenie środków trwałych" /> kompensują
się w sumie bilansowej, ale pozostają odrębnymi saldami w księdze
głównej.

## Kompensata aktywów i zobowiązań — kiedy dopuszczalna [#kompensata-aktywów-i-zobowiązań--kiedy-dopuszczalna]

<LegalRef act="UoR" art="46" paragraph="2a" /> ogranicza kompensatę
w bilansie:

> Aktywa finansowe i zobowiązania finansowe wykazuje się w bilansie
> w kwocie netto po kompensacie, jeżeli jednostka ma bezwarunkowe
> prawo do kompensaty aktywów i zobowiązań danego rodzaju i zamierza
> je rozliczyć w kwocie netto albo jednocześnie wydać składnik
> aktywów finansowych i rozliczyć zobowiązanie finansowe.

W praktyce sp. z o.o. — kompensata w bilansie dopuszczalna bardzo
wąsko (np. rozrachunki z tym samym kontrahentem dłużnikiem
i wierzycielem, przy formalnej umowie kompensacyjnej). **Nie wolno**
kompensować należności od klienta A z zobowiązaniem wobec klienta B,
nawet jeśli saldo grupy 200 jest ujemne netto.

## Struktura bilansu — art. 46 ust. 5 [#struktura-bilansu--art-46-ust-5]

Struktura zależy od typu jednostki (<LegalRef act="UoR" art="46" paragraph="5" />):

| pkt | Dotyczy                                                      | Załącznik               |
| --- | ------------------------------------------------------------ | ----------------------- |
| 1   | Jednostki inne niż banki, zakłady ubezpieczeń i reasekuracji | **Załącznik 1** (pełny) |
| 2   | Banki                                                        | Załącznik 2             |
| 3   | Zakłady ubezpieczeń i reasekuracji                           | Załącznik 3             |
| 4   | Jednostki mikro — uproszczony bilans                         | Załącznik 4             |
| 5   | Jednostki małe — uproszczony bilans                          | **Załącznik 5**         |
| 6   | NGO (poza spółkami kapitałowymi)                             | Załącznik 6             |

Typowa sp. z o.o.:

* Jeśli **nie spełnia progów jednostki małej** — stosuje Załącznik 1.
* Jeśli **spełnia progi** (<LegalRef act="UoR" art="3" paragraph="1" />
  pkt 1b — 33 mln zł aktywów / 66 mln zł przychodów / 50 osób, dwa z trzech)
  — może wybrać Załącznik 5. Wybór podejmuje kierownik jednostki
  w polityce rachunkowości.

## Układ aktywów i pasywów — Załącznik 1 [#układ-aktywów-i-pasywów--załącznik-1]

Pełny bilans wg Załącznika 1 dzieli aktywa na cztery główne grupy:

| Pozycja | Nazwa                                | Przykładowe konta                                                                                          |
| ------- | ------------------------------------ | ---------------------------------------------------------------------------------------------------------- |
| A       | Aktywa trwałe                        | <AccountRef code="010" />, <AccountRef code="020" />, <AccountRef code="030" />                            |
| B       | Aktywa obrotowe                      | <AccountRef code="310" />, <AccountRef code="330" />, <AccountRef code="200" />, <AccountRef code="130" /> |
| C       | Należne wpłaty na kapitał podstawowy | —                                                                                                          |
| D       | Udziały (akcje) własne               | —                                                                                                          |

Pasywa dzielą się na:

| Pozycja | Nazwa                                  | Przykładowe konta                                                               |
| ------- | -------------------------------------- | ------------------------------------------------------------------------------- |
| A       | Kapitał (fundusz) własny               | <AccountRef code="801" />, <AccountRef code="820" />, <AccountRef code="860" /> |
| B       | Zobowiązania i rezerwy na zobowiązania | <AccountRef code="220" />, <AccountRef code="229" />, <AccountRef code="230" /> |

## Układ w Załączniku 5 — uproszczony [#układ-w-załączniku-5--uproszczony]

Załącznik 5 (jednostki małe) stosuje tę samą ogólną strukturę, ale
**płyciej rozgałęzioną** — np. aktywa trwałe A są prezentowane jako
cztery pozycje łączne (wartości niematerialne, rzeczowe aktywa trwałe,
należności długoterminowe, inwestycje długoterminowe) zamiast
rozbicia na poziomie cyfry rzymskiej + litery + cyfry.

Numify mapuje konta planu kont na pozycje Załącznika 1 i Załącznika 5
przez pole `balanceSheetTag` w tabeli `chart_accounts`. Wartości tagów
(np. `AKT_A_II` = rzeczowe aktywa trwałe) pochodzą z
<ServiceRef path="src/db/seed-accounts.ts">seed-accounts.ts</ServiceRef>.

## Wycena na dzień bilansowy [#wycena-na-dzień-bilansowy]

Osobne zagadnienie — **wycena aktywów i pasywów na dzień bilansowy** —
reguluje rozdział 4 UoR (art. 28–44). Dla sp. z o.o. najważniejsze:

* Waluty obce (<LegalRef act="UoR" art="30" paragraph="1" />) —
  wycena po kursie NBP z dnia bilansowego; różnice kursowe jako
  przychody / koszty finansowe. Szczegóły: [Art. 30 — kursy walut](/docs/zgodnosc-z-prawem/ustawa-o-rachunkowosci/art-30-kursy-walut).
* Środki trwałe — wycena netto (po odpisach amortyzacyjnych i
  aktualizujących).
* Należności — wycena w kwocie wymaganej zapłaty z zachowaniem zasady
  ostrożności (odpisy aktualizujące dla wątpliwych).
* Zapasy — cena nabycia / wytworzenia, ale nie wyższa niż cena
  możliwa do uzyskania.

## Zasada ciągłości — bilans otwarcia = bilans zamknięcia [#zasada-ciągłości--bilans-otwarcia--bilans-zamknięcia]

Bilans otwarcia (BO) kolejnego roku obrotowego musi być identyczny
z bilansem zamknięcia (BZ) roku poprzedniego. To zasada ciągłości
bilansowej (<LegalRef act="UoR" art="5" paragraph="1" />) i fundament
porównywalności sprawozdań.

W Numify obsługuje to moduł
<ServiceRef path="src/lib/services/opening-balance.ts">opening-balance.ts</ServiceRef>
— po zamknięciu roku funkcja `createOpeningBalance` przenosi salda
kont bilansowych do księgi nowego okresu.

## Typowe błędy [#typowe-błędy]

* **Brak kompensaty kosztów i umorzeń** — np. wykazywanie środka trwałego
  w wartości brutto bez pomniejszenia o umorzenie. Narusza
  <LegalRef act="UoR" art="46" paragraph="2" />.
* **Niezbilansowane sprawozdanie** — najczęściej efekt zapisów
  księgowych po jednej stronie (np. storno bez przeciwwpisu). Numify
  odrzuca takie zapisy już w momencie zatwierdzania — ale jeśli
  wcześniejsze zapisy były niezgodne, trzeba je wykryć przed SF.
* **Kompensata niespełniająca warunków** — wykazywanie należności
  z klientem A i zobowiązania wobec tego samego klienta A w bilansie
  netto, gdy nie ma bezwarunkowego prawa do kompensaty.
* **Brak porównywalnego roku** — bilans bez kolumny roku
  poprzedzającego. Dla pierwszego roku działalności kolumna
  porównawcza pozostaje pusta (zapis `-`), co jest dopuszczalne.

<ChangeHistory>
  <ChangeEntry date="2026-04-16" act="Phase 3b">
    Pierwsza wersja — oparta na aktualnym tekście art. 46 UoR
    (Dz.U. 2023 poz. 120 t.j.) oraz implementacji `balance-sheet.ts`.
  </ChangeEntry>
</ChangeHistory>