---
title: "Środki trwałe"
description: "Ewidencja środków trwałych — wartość początkowa, trzy metody amortyzacji (liniowa, degresywna, jednorazowa), miesięczny plan odpisów, likwidacja i zbycie oraz generowanie danych do JPK_ST_KR. 9 testów integracyjnych pokrywa logikę amortyzacji."
url: https://numifyai.com/docs/korzystanie-z-numify/fixed-assets
review_status: numify-source
updated: 2026-04-17
---


**Środki trwałe (ŚT)** to rzeczowe aktywa trwałe spółki o okresie
użytkowania dłuższym niż rok (<LegalRef act="UoR" art="3" paragraph="1" /> pkt 15).
Numify prowadzi ewidencję każdego składnika, generuje miesięczny plan
amortyzacji, księguje odpisy w dzienniku i składa dane do JPK\_ST\_KR.

<ComplianceDisclaimer />

{/* SCREENSHOT: ekran /fixed-assets — lista ŚT z kolumnami Nazwa / KŚT / Wartość początkowa / Metoda / Stawka / Umorzenie / Status */}

## Co jest, a co nie jest środkiem trwałym [#co-jest-a-co-nie-jest-środkiem-trwałym]

Zgodnie z <LegalRef act="UoR" art="3" paragraph="1" /> (pkt 15) ŚT
to rzeczowe aktywa trwałe **kompletne, zdatne do użytku i przeznaczone
na potrzeby jednostki**, o przewidywanym okresie użyteczności dłuższym
niż rok:

* nieruchomości (grunty, prawo użytkowania wieczystego, budynki, lokale, spółdzielcze prawo do lokalu),
* maszyny, urządzenia, środki transportu,
* ulepszenia w obcych środkach trwałych,
* inwentarz żywy.

**Nie są ŚT**: materiały i towary (zespół 3), wartości niematerialne i
prawne (licencje, know-how — zespół 0 ale osobny rejestr), inwestycje
(nieruchomości posiadane dla zysku, nieużywane przez spółkę).

## Dwa reżimy: bilansowy i podatkowy [#dwa-reżimy-bilansowy-i-podatkowy]

Dla ŚT istnieją **dwa odrębne reżimy amortyzacji**, które w Numify
prowadzi się równolegle:

| Reżim               | Podstawa                                       | Stawki                                                                            | Cel                          |
| ------------------- | ---------------------------------------------- | --------------------------------------------------------------------------------- | ---------------------------- |
| **Bilansowy** (UoR) | <LegalRef act="UoR" art="32" paragraph="1" />  | Wg ekonomicznej użyteczności (<LegalRef act="UoR" art="32" paragraph="2" />)      | Wiarygodność bilansu i RZiS  |
| **Podatkowy** (CIT) | <LegalRef act="CIT" art="16a" paragraph="1" /> | Wg Wykazu stawek amortyzacyjnych (<LegalRef act="CIT" art="16i" paragraph="1" />) | Ustalenie kosztu podatkowego |

W praktyce większość spółek z o.o. stosuje **stawki podatkowe** również
dla celów bilansowych — <LegalRef act="UoR" art="32" paragraph="7" />
dopuszcza to dla jednostek mikro i małych. Dla większych jednostek
reżimy mogą się różnić i wymagają osobnej ewidencji różnic.

Numify prowadzi **jedną ewidencję** z metodą i stawką wspólną dla obu
reżimów. Jeśli spółka potrzebuje rozdzielonej amortyzacji, obecnie
wymaga to ręcznego prowadzenia drugiej tabeli poza systemem.

## Klasyfikacja Środków Trwałych (KŚT) [#klasyfikacja-środków-trwałych-kśt]

Każdy ŚT otrzymuje kod z **Klasyfikacji Środków Trwałych** (KŚT) —
klasyfikacja GUS z rozporządzenia Rady Ministrów z 3 października 2016 r.
(Dz.U. 2016 poz. 1864). Kod KŚT determinuje stawkę amortyzacji
podatkowej (Wykaz stawek jest załącznikiem do ustawy o CIT) i jest
wymagany w JPK\_ST\_KR.

Typowe kody:

| KŚT   | Opis                                      | Stawka podatkowa |
| ----- | ----------------------------------------- | ---------------- |
| 10–18 | Budynki                                   | 1,5% – 4,5%      |
| 21    | Budowle                                   | 2,5% – 4,5%      |
| 491   | Zespoły komputerowe                       | 30%              |
| 629   | Pozostałe środki łączności (np. telefony) | 20%              |
| 741   | Samochody osobowe                         | 20%              |
| 803   | Wyposażenie biurowe                       | 20%              |

Numify nie waliduje kodu KŚT — pole `classificationCode` jest
dowolnym tekstem. Odpowiedzialność za prawidłowy kod leży po stronie
użytkownika.

## Metody amortyzacji [#metody-amortyzacji]

Numify wspiera trzy metody (`DepreciationMethod`):

### 1. Liniowa (`linear`) [#1-liniowa-linear]

Równe miesięczne odpisy przez cały okres amortyzacji:

```
odpis miesięczny = (wartość początkowa × stawka roczna) / 12
```

Standardowa metoda, zgodna z <LegalRef act="UoR" art="32" paragraph="1" />
(systematyczne, planowe rozłożenie) i domyślna w Wykazie stawek CIT.

### 2. Degresywna (`degressive`) [#2-degresywna-degressive]

Odpis liczony od **wartości netto** (wartość początkowa – dotychczasowe
umorzenie), ze współczynnikiem ≤ 2,0 (<LegalRef act="CIT" art="16i" paragraph="2" />).
W miesiącu, w którym odpis degresywny zrównałby się lub spadł poniżej
odpisu liniowego, metoda **przełącza się na liniową** — zgodnie z art.
16k ust. 1 CIT (odwołanie w tekście; artykuł nie jest osobno
cytowany).

Dostępna dla maszyn i urządzeń z grup 3–6 i 8 KŚT oraz środków
transportu (z wyjątkiem samochodów osobowych).

### 3. Jednorazowa (`one_time`) [#3-jednorazowa-one_time]

Cały odpis w miesiącu oddania do używania. Zastosowanie:

* **ŚT o niskiej wartości** — ≤ 10 000 zł (<LegalRef act="CIT" art="16d" paragraph="1" /> — brak konieczności amortyzacji; <LegalRef act="CIT" art="16f" paragraph="3" /> — wybór między jednorazowym a planowym).
* **Uproszczenia zbiorcze dla jednostki mikro/małej** (<LegalRef act="UoR" art="32" paragraph="6" />).
* **Jednorazowa amortyzacja podatkowa dla małych podatników i rozpoczynających działalność** — art. 16k ust. 7 CIT, do równowartości 50 000 euro rocznie (odwołanie; nie cytowane osobno).

## Tworzenie ŚT [#tworzenie-śt]

Formularz „Nowy ŚT" wymaga:

| Pole                         | Wymagane? | Uwagi                                                                                                                        |
| ---------------------------- | :-------: | ---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- |
| Nazwa                        |     ✅     | Np. „Laptop MacBook Pro 14""                                                                                                 |
| Numer inwentarzowy           |     ✅     | Unikalny w obrębie spółki                                                                                                    |
| Kod KŚT                      |     ❌     | Zalecane — używane w JPK\_ST\_KR                                                                                             |
| Nazwa grupy KŚT              |     ❌     | Dla czytelności                                                                                                              |
| Data nabycia                 |     ✅     | Data faktury / dokumentu zakupu                                                                                              |
| Data rozpoczęcia amortyzacji |     ❌     | Domyślnie = data nabycia; zgodnie z <LegalRef act="UoR" art="32" paragraph="1" /> nie wcześniej niż po przyjęciu do używania |
| Wartość początkowa           |     ✅     | W groszach; <LegalRef act="UoR" art="31" paragraph="1" /> — cena nabycia + koszty przygotowania do używania                  |
| Metoda                       |     ✅     | `linear` / `degressive` / `one_time`                                                                                         |
| Stawka roczna                |     ✅     | Procent (np. 20 dla 20%)                                                                                                     |

Numify nie oblicza automatycznie wartości początkowej z faktury —
podajesz ją ręcznie. Uwzględnij koszty transportu, montażu, cła i
innych kosztów bezpośrednio związanych z przygotowaniem do używania
(<LegalRef act="UoR" art="31" paragraph="1" />).

## Plan amortyzacji [#plan-amortyzacji]

Funkcja `getDepreciationSchedule(assetId)` zwraca pełen plan — miesiąc
po miesiącu, od daty rozpoczęcia amortyzacji do miesiąca, w którym
wartość odpisów zrówna się z wartością początkową. Dla metody
`one_time` plan ma jedną pozycję.

Obliczanie pojedynczego miesiąca: `calculateMonthlyDepreciation({ valueGrosze, rate, method, ... })`.

## Księgowanie odpisów miesięcznych [#księgowanie-odpisów-miesięcznych]

`generateMonthlyDepreciation(companyId, year, month)` tworzy zapis
zbiorczy w <FeatureRef slug="journal">dzienniku</FeatureRef>:

* **Wn <AccountRef code="400" />** (Amortyzacja, zespół 4) — suma odpisów miesiąca
* **Ma <AccountRef code="070" />** (Umorzenie środków trwałych, zespół 0) — ta sama suma

Funkcja jest **idempotentna** — wywołanie dla miesiąca, w którym odpis
już zaksięgowano, nie utworzy duplikatu.

Pokrycie testowe: <ServiceRef path="src/lib/services/fixed-assets.ts" />
ma 9-testowy pakiet `fixed-assets.test.ts` weryfikujący wszystkie trzy
metody, idempotencję, przełączenie degresywna → liniowa i obsługę
brzegów (rozpoczęcie w trakcie miesiąca, pełne umorzenie).

## Likwidacja i zbycie [#likwidacja-i-zbycie]

`disposeFixedAsset(assetId, { date, disposalType })` zmienia status ŚT
na `disposed` i księguje w dzienniku:

* **sprzedaż** — wyksięgowanie wartości netto na pozostałe koszty operacyjne, przychód ze sprzedaży na <AccountRef code="700" /> (z VAT jeśli dotyczy),
* **likwidacja** — wartość netto w pozostałe koszty operacyjne (dokument LT).

Szczegółowe księgowania zależą od stanu umorzenia na moment zbycia;
Numify składa zapis automatycznie na podstawie bieżącej wartości z
planu amortyzacji.

Po zbyciu ŚT **nie jest usuwany** — pozostaje w ewidencji ze statusem
`disposed` (zakaz usuwania, <LegalRef act="UoR" art="25" paragraph="1" />).

## JPK\_ST\_KR [#jpk_st_kr]

<ServiceRef path="src/lib/services/jpk-st-kr-generator.ts" /> składa
plik JPK\_ST\_KR — ewidencję środków trwałych wymaganą od 2026 r.
Struktura obejmuje wartość początkową, stawkę, metodę, datę
przyjęcia, KŚT, dotychczasowe umorzenie i datę zbycia (jeśli dotyczy).

Generowanie pliku jest częścią <FeatureRef slug="journal">eksportów
JPK</FeatureRef> — dokumentacja eksportów jest zaplanowana jako
osobna strona.

## Widok `/fixed-assets` [#widok-fixed-assets]

{/* SCREENSHOT: lista + formularz dodawania ŚT, podgląd planu amortyzacji per ŚT */}

* **Lista** — tabela wszystkich ŚT z kolumnami KŚT, wartość początkowa, metoda, stawka, umorzenie narastająco, status.
* **Licznik „aktywnych"** — ŚT w statusie `active`.
* **„+ Nowy ŚT"** — formularz opisany wyżej.
* **Detale ŚT** — pełen plan amortyzacji, historia odpisów, przycisk zbycia.
* **„Generuj amortyzację miesiąca"** — uruchamia `generateMonthlyDepreciation` dla wybranego roku i miesiąca.

## Powiązania [#powiązania]

* <FeatureRef slug="opening-balance">Bilans otwarcia</FeatureRef> — ŚT przenoszone z innego systemu wymagają dwóch pozycji BO (<AccountRef code="010" /> wartość brutto + <AccountRef code="070" /> umorzenie) plus wpisu w rejestrze ŚT.
* <FeatureRef slug="accounting-policy">Polityka rachunkowości</FeatureRef> — metody i stawki ustalone dla spółki są elementem polityki.
* <FeatureRef slug="journal">Dziennik</FeatureRef> — odpisy miesięczne i zbycie trafiają tutaj jako zapisy z `source = 'fixed_assets'`.
* <FeatureRef slug="balance-sheet">Bilans</FeatureRef> — wartość netto ŚT (A.II.1) = saldo <AccountRef code="010" /> – saldo <AccountRef code="070" />.
* <FeatureRef slug="profit-loss">RZiS</FeatureRef> — amortyzacja z <AccountRef code="400" /> jako koszt rodzajowy.